Ali Kemal Yıldırım
Yıkılmakta olan Osmanlı’nın yerine ne konulacağı hususunda Yusuf Akçura’nın ” üç tarzı siyaset” dönemin tartışılan alternatiflerini ortaya koyması açısından önemlidir. Bunlar sırasıyla Osmanlıcılık. Ä°slam ve Türklüktür.
Yani Türklük yapılması ve inÅŸası gerekli bir ÅŸey olarak görülüp alternatif olarak uygulamaya konuyor. Böyle olunca Ulus olacak bir yapının dili, kültürü ve tarihinin inÅŸa edilmesi gerekir. Böylece bugünden geriye bölgedeki medeniyetlerin üstünden atlanarak. orta Asya’ya doÄŸru bir tarih inÅŸa edilir. “Dil devrimi” zaten biliniyor. Anlatmaya gerek yok.
Devamlılığı olan bir tarih yaratmak için tarihe “Ä°ran Selçukluları” denen yapının “Büyük Selçuklu”; “Rum Selçukluların” ise “Türk Selçuklu” yapılması gereklidir. Halbuki bu adamların Türklük gibi bir dertleri yok. Ä°ran Selçuklularının 24 vezirinden 23’i Horasanlı. Devlet Fars bürokrasisinin elinde. Rum Selçuklu sultanları’da kendilerini Ä°ranlı Keyaniyen sülalesine baÄŸlıyor ve Keykavus, Keykubat gibi Ä°ran ÅŸahlarının ismini kullanıyordu.
Åžimdi gelelim kritik hususa Alparslan’ın ölümü sonrssı onun yerine geçen MelikÅŸah, Türkler her gittikleri yerde yaÄŸmaya karıştıklarından Küçük Asya dahil çok bölgeye bey olarak baÅŸta Araplar ve Kürtleri’denolmak ûzere beyler atıyor. Bu nedenle Saltuklu, DaniÅŸmend, Mengücek beylikleri Türk deÄŸil; MenteÅŸ. EÅŸref, CandaroÄŸlu, Germiyan, Amasya Åžadgeldi beyleri Kürt kökenli.
AşıkpaÅŸazade Beyazıt’ın DivriÄŸi’yi bir Kürd’ün elinde aldığını söyler. Bu Kürt olsa olsa Eretna Veziri Kürt Hoca Ali sülalesindendir. Hoca Ali ve Ä°bni Kürt Sivas’a hükmetmiÅŸ Kürt Bahaddin Bey ile akraba. Bahattin Bey MenteÅŸ’in babası.
Bir baÅŸka MintaÅŸ’ı Kadı Burhanettin devleti zamanında Memlüklüler’in Malatya Naibi Kürt Åžeyh Hasan’ın kardeÅŸi olarak görüyoruz. Åžey Hasan’ı Kürd’ü, Timur elçi olarak Bursa’ya Yıldırım Beyazıt’ın yanına gönderir. Anlatan “BEZM I REZM” adli eser. MintaÅŸ Amasya Beyi Åžadgeldi’nin kardeÅŸi Ahmed’in kızı ile evlenir. Malatya ve Amasya. Amasya ve Adıyaman? Babailer ayaklanması? Buraya girmeyeyim. CoÄŸrafî uzaklığa raÄŸmen Kürtler birbirleri ile iliÅŸki içindeler.
BaÅŸka kritik bir husus Yunanlı Yazar KRÄ°STOVOULUS’UN Uzun Hasan’ı Med kralı olarak nitelemesi. Yani Fatih Otlukbeli’nde MEDÄ°LLERE karşı savaşıyor. Demek Uzun Hasan’ın etnik kökeninden ziyade onun kimlerin sultanı olduÄŸu önemsenmiÅŸ. Zaten bu nedenle Rum sultanı Fatih saldırı geliÅŸtirir Uzun Hasan’a. Karakoyunlular’ın diÄŸer bir adıda Kürtçe BARANÄ°. Karakoyun beyinin Bitlis beyleri ile evlilik yoluyla akrabalık kurması tesadüfü mü?
Gelelim Safavi hareketi baÅŸta Sufi hareketi. Liderleri Kürt. Bölgede Mithracı sembol olan kırmızı renginin sevilmesi nedeniyle bunlarda Kızıl baÅŸlığı sembol olarak kullanıyor. Al sana “KIZILBAÅž”. Abbasiler”in de sembılÄŸ “KARABAÅž” idi. Bugünde Selefiler Siyah renkleri kullanıyor. Renk bir sembol olarak seçiliyor.
SAFAVÄ°LER baÅŸta Kürt Sufi hareketi, liderleri Kürt aileden geliyor. Åžah Ä°smail Akkoyunlu sarayında büyüyor ve nihayetinde dayılarının beyliÄŸine son vererek Safavi devletini kuruyor. Åžah hırslı ve güçlü; Osmanlı’ya karşı MED ülkesinden baÅŸlıyarak Ä°ran’ın BirliÄŸi için sert önlemlere baÅŸ vuruyor. BaÅŸlarda Åžah Ä°smail’in bölgedeki Kürt beyleri ile iyi iliÅŸkileri kız kardeÅŸini bunlardan birisine vernesinden anlaşılıyor. Arada din nedeni ile husumet olduÄŸu konusunda ciddi bir emare yok. Kürt Beyleri Fatih ile Otlukbeli’nde çatışma sırasında topların yıkıcılığını yaÅŸamışlardır. Ä°ÅŸte o ÅŸartlarda kendi statülerini koruyacak kısa erimli bir strateji ile Osmanlı ile iÅŸbirliÄŸi yapıyorlar. Osmanlı Kürdistan ve Arabistanı alınca Rum ve Balkan mirasından uzaklaşıyor ve Ortodoks oluyor.
SAFAVÄ°LER ise MED bölgesinin önemli bir kesimin kaybettiklerinden daha doÄŸuya yani Fars ve Afganistan’a daha fazla yöneliyor. Onlarda Åžii oluyor. Al sana baÅŸka bir Ortıdoksi. Güç dengesi imparatorluÄŸun yapısını da belirliyor. Bir an için Tahtravalliyi (Darxuç) hatırlıyalım. DoÄŸu ağır basınca güç ve söylem oraya doÄŸru kayıyor. (Batı Ä°ran Zerdüştlüğü ile DoÄŸu Ä°ran Zerdüştlüğü arasında da büyük farklar var. Ä°kincisinde Mithraizm ve Mazdakizm’in kurucu lideri 2. Zerdüşt’ün reformcu düşüncelerinin önemli bir etkisi var. Kaynak için bak Patricia Crone. Benim kitap galine getirdiÄŸim çalışmalarım ya da aktarımlarıma da bakılabilir.)
Åžimdi ilk soru AKKOYUNLU bir MED beyliÄŸi ise onun varisi olan SAFAVÄ°LER neden en azından baÅŸlangıç olarak bir MED devleti olarak görülmesin? Zaten Safavi hareketi baÅŸlarda esasen Küçük Asya merkezli olarak geliÅŸiyor. BaÅŸka bir husus AKKOYUNLULAR isimlerini Diyarbakır’da kendilerine karışan AKKOYUNLARA sahip olduÄŸu anlaşılan bir aÅŸiretten alıyor. Koyun ve Keçinin ana vatanı zaten Zagroslar; At ise yukarıdaki steplerde ve Ukrayna gibi yerlerde daha yaygın.
Nereye varacağız? Türk resmi tarihçiliÄŸi sadece Türkler’in deÄŸil, Kürtler’in de tarihini yanlış aktarıyor, zihinlerini bulandırıyor ve çarpıtıyor.
Tarihi hafızadan yoksun bir halk kendisini ezenlere mahkum olur. Ezmeyi ve ezilmeyi doğal kabul eden anlayışlar medeniyet kurabilir mi?
Buraya kısa bir not ekliyeyim. YouTube üzerinde dinlediÄŸim, ancak ismini not almadığım israil’de önemli bir ÅŸahsiyet olduÄŸu anlaşılan konuÅŸmacı ”Biz savaşı kazandık, isteseydik Ãœrdün’ü de alırdık. Bunun için tarihi referansları da kullanabilirdik. Ancak oranın halkı bizim halkımız deÄŸildi. Yahudi halkı demokrasi ile yönetilmek istiyordu. Böyle geniÅŸ kapsamlı bir iÅŸgali yapmış olsaydık demokrasiyi kuramazdık”. Yani sömürgeciliÄŸin demokrasiyi engellediÄŸi sonucu çıkıyor. O zaman ”Türk halkı gerçekten demokrasi istiyormu?” sorusu gündeme geliyor.
Ä°stiyor mu?
12 Åžubat 2026
