PSC, PDK-BAKUR, PÊLKURD, PSK, PWK, KESAYETÎYÊN SERBIXWE: Tevgera Neteweyî ya 1925an nîşana îradeyeka neteweyî ya miletê Kurd e

PSC, PDK-BAKUR, PÊLKURD, PSK, PWK, KESAYETÎYÊN SERBIXWE:

Tevgera Neteweyî ya 1925an nîşana îradeyeka neteweyî ya miletê Kurd e

Platforma Ciwanên Serbixwe (PCS), Partîya Demokrat a Kurdistanê-Bakur (PDK-Bakur), PÊLKURD, Partîya Sosyalîst a Kurdistanê (PSK), Partîya Welatparêzên Kurdistanê (PWK) û kesayetîyên serbixwe, bi minasebeta 101emîn salvegera Tevgera Milî ya 1925ê ya ku birêbertîya Şêx Seîd pêk hatibû de, roja înîyê, 13.02.2026ê, li Amedê, li Qada Şêx Seîd biAlayên Kurdistanê daxuyanîyeke çapemenîyê dan.

Di destpêka civîna çapemînîyê de, Cîhgirê Serokê Giştî yê Partîya Welatparêzên Kurdistanê(PWK) Mehmet Can Azbay, bi kurmancî di derbarê girîngî û armanca vê çalakîyê de kurteaxaftinek kir. Paşê berdevkê Platforma Ciwanên Serbixwe (PCS) Ferîd Azad bi kurmancî, lêkolîner, nivîskarê kurd Seîd Veroj jî bi kirmanckî/zazakî daxuyanîya hevbeş xwendin.

Li gel endamên Platforma Ciwanên Serbixwe (PCS), Partîya Demokrat a Kurdistanê-Bakur(PDK-Bakur), PÊLKURD, Partîya Sosyalîst a Kurdistanê (PSK), Partîya WelatparêzênKurdistanê (PWK), Partîya Maf û Azadîyan (HAK-PAR) û kesayetîyên serbixwe, geleksîyasetmedar û rewşenbîrên kurd jî beşdarî vê çalakîyê bûn.

Ev jî teksta daxuyanîya hevbeş e:

JI ÇAPEMENÎ Û RAYA GIŞTÎ RE

Kedkarên hêja yên çapemenîyê,

Û gelê qedirbilind ê Kurdistanê.

Îro, di 101emîn salvegera Tevgera Neteweyî ya Kurdî ya 13ê Sibata 1925an de, em li vêderê kom bûne ji bo bîranîna bi rêzdarî û spasdarî û dilovanî ya pêşengên xwe yên di vêtêkoşînê de jiyana xwe ji dest dane; ji bo bîranîna Şêx Seîd, Xalid Begê Cibirî, Yusif ZîyaBeg, Seyîd Evdilqadir û hemû têkoşerên din!

Tevgera Neteweyî ya Kurdî ya 1925an ne rûdanek bû ku ji nişke ve peyda bû. Ewberdewamîya dîrokî ya hişmendîya sîyasî ya Kurdî ye ku ji destpêka sedsala 20an ve û jiCemîyeta Tealî ya Kurdistanê û rêxistinên piştî wan diherikî dihat. Nenaskirina mafênneteweyî û civakî yên Kurdan piştî Peymana Lozanê û desteserkirina qada siyasî; rewşenbîrû rêberên raya giştî û dînamîkên civakî yên Kurdan yên wê demê ber bi lêgerîna rêyeka nûve bir.

Tevgera Netewî ya 1925an, her çend ji dema plankirî zûtir û bêyî amadekarîyên temamkirîdest pê kiribe jî, di nava van şert û mercan de bi pêş ket, bû îfadeyeka dîrokî ya îradeyaneteweyê Kurd ya xwerêvebirinê. Ev tevger, bi lez li ser erdnîgariyek fireh belav bû, di navaşert û mercên dijwar ên leşkerî û siyasî yên wê demê de hate tepeserkirin; paşê darvekirin û mişextîkirin û cezayên dijwar ji hêla Dadgehên Îstîqlala Şerqê ve hatin dayîn.

Pêşî, Xalid Begê Cibirî û hevalên xwe di 14ê Nîsana 1925an de ji hêla Dadgeha Leşkerî ya Bilîsê ve hatin darvekirin û paşê Şêx Seîd û hevalên xwe di 29ê Hezîrana 1925an de hatindarvekirin. Vê proseyê, karîgerîyeka kûr li ser bîra siyasî ya Kurdan hêşt, ne tenê têkçûnekleşkerî bû, di heman demê de dawîya serdemekê bû.

Lê dîrokê nîşan daye ku bi darvekirinan lêgerîn û têkoşîna azadî û serxwebûn û rûmetê jihêla neteweyan ve bi dawî nabe. Encamên wê çi bin jî, Tevgera Neteweyî ya 1925an di bîraneteweyî ya miletê Kurd de wekî nîşana îradeyeka dîyarker xwe bi cih daye.

Di gel derbasbûna sedsalekê jî, polîtîkayên înkar û asîmîlasyon û zordarîyê bi awayên cudacuda berdewam in. Hewil dane doza neteweyî ya miletê Kurd daxin asta rêziknameyên îdarîû çandî ji bo ku vê dozê ji daxwaza wê ya bingehîn a xwerêvebirinê dûr bixin. Lê mîna her neteweyekî mafê neteweyê Kurd jî heye mafên xwe yên neteweyî û civakî û mirovî û rewa liser zemîna hiqûqa navneteweyî biparêze.

Em îro ne ji bo romantîzekirina dîrokê; em ji bo zindîhêştina bîra dîrokî li vê derê ne kuberpirsyarîya xwe ya li hember pêşerojê bi bîr dixin.

Mîrata dîrokî ya Tevgera Neteweyî ya 1925an, ne tenê berpirsyarîya bîranînê ye, berpirsiyarîya afirandina yekitî û aqilê hevpar jî li ser me ferz dike.

Bi vê hişmendîyê, bi armanca pêkanîna zemîneka hevpar a dînamîkên siyasî yên cuda yênwekî rewşenbîr û nivîskar û rêberên hizirî û kesayetîyên welatparêz û komên dînî û rêxistinên ciwanan û jinan, pêwîstîya hevkarî û tifaqeka neteweyî-Kurdistanî ji her demêzêdetir xwe dide der. Em ê jî bi vê berpirsyarîyê tevbigerin. Em alîyên ku îro li vê derê kom bûne, ji bo ku platformeka neteweyî bê avakirin, giringîya lidarxistina komxebatekê derdibirin.

Di 101emîn salvegera destpêka serhildanê de em Şêx Seîd, Xalid Begê Cibirî, Yusif ZîyaBeg, Dr.Fuad û hemû rêveber û beşdar û şehîdên serhildanê û hemû şehîdên Kurdistanê birêzdarî bi bîr tînin.

Bi vê wesîleyê em careka din dîyar dikin ku divê Dewleta Tirkîyeyê cihê mezelê Şêx Seîd, Xalid Begê Cibirî, Yusif Zîya Beg û 46 hevalên wan, cihê mezelê Seyîd Riza û hevalên wî û cihê mezelê Seîdê Kurdî eşkere bike.

13.02.2026

Platforma Ciwanên Serbixwe (PCS)

Partîya Demokrat a Kurdistanê-Bakur (PDK-Bakur)

PÊLKURD

Partîya Sosyalîst a Kurdistanê (PSK)

Partîya Welatparêzên Kurdistanê (PWK)

KESAYETÎYÊN SERBIXWE

C, PDK-BAKUR, PÊLKURD, PSK, PWK, KESAYETÎYÊN SERBIXWE:

Tevgera Neteweyî ya 1925an nîşana îradeyeka neteweyî ya miletê Kurd e

Ev jî teksta daxuyanîya hevbeş e:

JI ÇAPEMENÎ Û RAYA GIŞTÎ RE

Kedkarên hêja yên çapemenîyê,

Û gelê qedirbilind ê Kurdistanê.

Em îro ne ji bo romantîzekirina dîrokê; em ji bo zindîhêştina bîra dîrokî li vê derê ne kuberpirsyarîya xwe ya li hember pêşerojê bi bîr dixin.

Mîrata dîrokî ya Tevgera Neteweyî ya 1925an, ne tenê berpirsyarîya bîranînê ye, berpirsiyarîya afirandina yekitî û aqilê hevpar jî li ser me ferz dike.

13.02.2026

Platforma Ciwanên Serbixwe (PCS)

Partîya Demokrat a Kurdistanê-Bakur (PDK-Bakur)

PÊLKURD

Partîya Sosyalîst a Kurdistanê (PSK)

Partîya Welatparêzên Kurdistanê (PWK)

KESAYETÎYÊN SERBIXWE

__________________________________

PCS, PDK-BAKUR, PÊLKURD, PSK, PWK û Şexsîyetê Xoserî:

Hereketa Netewî ya 1925î, beyanê îradeyê netewê Kurd a

Platformê Cîwananê Xoseran (PCS), Partîya Demokrat a Kurdîstanî-Vakur (PDK-Bakur), PÊLKURD, Partîya Sosyalîste ya Kurdîstanî (PSK), Partîya Welatparêzanê Kurdîstanî(PWK) û şexsîyetê xoserî; bi munasabetê serrgêra 101. ya Hereketê Mîllî ya 1925î ke birayberîya Şêx Seîdî dest pêkerdbî, 13ê Sibate roja Îne Amed de Meydanê Şêx Seîdî de be Alayên Kurdîstanî eşkerayîyêk da çapemenîye.

Destpêkê kombîyayîşê çapemenîye de, Hetkarê Serekê Pêroyî yê Partîya WelatparêzanêKurdîstanî (PWK) Mehmet Can Azbayî, derheqê mana û muhîmîya nê yadkerdişî de qiseykerdişêko kilm kerd.

Dima ra, Vervatoxê Platformê Cîwananê Xoseran (PCS) Ferîd Azadî bi lehçeya Kurmancî û cigêrayox û nuştoxê Kurdî Seîd Verojî zî bi lehçeya Kirmanckî/Zazakî eşkerayîya hemparewende. Platformê Cîwananê Xoseran (PCS), Partîya Demokrat a Kurdîstanî-Vakur (PDK-Bakur), PÊLKURD, Partîya Sosyalîste ya Kurdîstanî (PSK), Partîya WelatparêzanêKurdîstanî (PWK), HAK-PAR û şexsîyetanê xoseran reyde pîya, xeylê sîyasetmedar û rewşenbîrê Kurdî zî tewrê na çalakîye bîyî.

Na zî aşkereyîya hempar a.

QANDÊ ÇAPEMENÎ Û RAYA UMMÛMÎ RÊ

Kedkarê erciyaye yê çapemenî,

Mileta biqîmet a Kurdistanî!

Ewro 101 serre Hereketê Millî yê 13yê Sibata 1925î ser ra vêyarto. Ma seba vîrardişêrêberanê xo; Şêx Seîd Efendî, Xalid Begê Cibran, Seyyid Evdilqadir û Yusif Zîya Begî û sewbî şexsiyetê ke nameyê înan nêameyo vatiş enca de ameyê pêser. Ayê ke nameyê înanvajîya û ayê ke nêvajiyayî, ma pêrine bi hurmet, minet û rehmet anê xo vîrî.

Hereketê millî yê serra 1925î, nişkva ra û xo ver ra nêvejiya meydan. No hereket, tarîxendewamê fikir û xebata siyasî ya hereketanê ke sereyê seserra 20ine de dest pê kerd û cirapey zî bi viraştena Cemîyeta Tealîya Kurdistanî û teşkîlatanê ey ra pey dewam kerdo yo. Îmzekerdişê Pakta Lozanî ra pey, talebê neteweyî û komelî yê Kurdan ameyê înkarkerdiş, seha sîyasetî înan ro ameye girewtene. Na game ra pey cemiyetê komelî yê Kurdan bîyêxef, şexsiyetê sîyasîyê, minewer û maqulê Kurdan verê xo dayo cigêrayîşêko newe.

Xoverodayîşê hereketê 1925î, şertanê winayînan de ameyo meydan. Goreyê pîlanêcemîyetî, hedîseyan verê wexto bellîkerde dest pê kerdo û no sebeb ra hazirî, kar û xebatake lazima bêro kerdiş nêmcet menda. Labelê bi heme kemaneye xo zî, no hereket bîyonîşanêk tarîxî yê îradeyê xo bi xo îdarekerdişê mileta Kurdan. Hereket, wextêko kilim de zafcayanê coxrafya Şîmalê Kurdistanî de bî vela, labelê bi qewetêko xurt ê sîyasî û eskerî ametepisnayîş. Cira pey hetê Mehkemeya Îstiqlal a Şerqî ra cezayê zaf giranî ameyê varnayîş; bihenzarana ameyê înfazkerdiş, dardekerdiş û bi deshenzarana zî sirgûn kerdî.

Tewr vernî de serokê Cemîyeta Îstiqlala Kurdistanî, Mîralayî Xalid Beg û hembazê eye 14ê Nîsana 1925 de hetê Mehkemeya Dîwanê Herb ê Bedlîsî ra ameyê înfazkerdiş. Cira pey zîŞêx Seîd Efendî û hemazê xo 29ê Hezîrana 1925 de ameyê dardekerdiş. Nê hedîseyanhafizeya sîyasî ya Kurdan de şopêka xorîne peyda kerda û eynî wext merheleyêka new daya destpêkerdiş.

Feqet pelanê tarîxî de zî aşkere dîyar beno ke dawa xoserî, azadî û hesiyetê miletan bidardekerdiş nêqediyena. Peynîya hereketê millî yê 1925î çi beno wa bibo, hafiza millî ya Kurdan de, bîyo beyanê îradeyêk tarîxî yo xurt.

Navbeyn de yew esir vêrart labelê polîtîkayê înkar, asîmîlasyon û zordestî bi hawayê ciyaciya dewam kenê. Heta eyro çiyo ke ameyo kerdiş, wazenê ke mesela millî ya Kurdan seyyew meseleya xo bi xo îdarekerdişî nê, sey yew meseleya îdarî û kulturî bidê nîşankerdiş. Labelê sey her miletêk, heqê millî, komelî û însanî yê Kurdan zî esto ke zemînêk meşrû de û goreyê hiquqê navbeynê milletan heqê xo bipawê.

Ma eyro roj etiya de, seba romantîzekerdişê wextê verênan nêameyê pêser, seba ke hafizatarîxî zindî bikê û mesûliyetiya xo ya qandê rojanê ma ra ver bîyarê xo vîrî, ameyê pêser.

Mana mîrasê tarîxî yo 1925î, teniya mesûliyetiya vîrardişî nîya, eynî xwet de mesûliyetiyapeydakerdişê eqlê pîyabîyayen û yewbîyayene zî ma sero kerdo bar.

Bi na hişmendiye û armanca pêserkerdena dînamîkê siyasî yê ciya ciyayan; eyro roj hînavêşî hewcedariya seba pêwakarkerdiş, îtifaqê neteweyî û Kurdistanî yê roşinvîran, nûştoxan, rêberê fikrî, kesayetê neteweyî, komelê dînî, teşkîlatê ciwanan û cinîyan emeyo meydan. Gerek ma zî bi na mesûliyetiye têvbigêrê. Ma terafê ke eyro tiya de pêser bîyê, seba ke platformêko millî û demokratîk bêro awankerdiş, lazimîya viraştena komxebatêk anê ziwan.

Bi minasebeta 101 serriya destpêkerdişê serewedarnayîşê 1925î; Şêx Seîd, Xalid BegêCibrî, Seyyid Evdilqadir, Yûsûf Zîya Beg, Dr. Fuad û heme rêber û beşdar û şehîdêserewedernayîşê Kurdistanî bi hurmet anê xo vîrî.

Bi wesîleya nê rojî, ma dubare kenê û vanê; lazimo ke dewleta Tirkiya cayê gornê Şêx Seîdî, Xalid Begê Cibrî, Seyyid Evdilqadirî, Yûsûf Zîya Begî, Dr. Fuad û 47 hemazanê înanê bînan, Seyyid Riza û hembazanê ey û Mele Seîdê Nûrsî dîyar biko.

13.02.2026

Platforma Ciwanên Serbixwe (PCS)

Partîya Demokrat a Kurdistanê-Bakur (PDK-Bakur)

PÊLKURD

Partîya Sosyalîst a Kurdistanê (PSK)

Partîya Welatparêzên Kurdistanê (PWK)

Kesayetên Serbixwe

_________________________________________________

PCS, PDK-BAKUR, PÊLKURD, PSK, PWK, BAĞIMSIZ ŞAHSİYETLER:

1925 Ulusal Hareketi, Kürt Ulusunun Ulusal İrade Beyanıdır

Diyarbakır Şeyh Said Meydanı’nda 1925 Milli Hareketi Anması

Bağımsız Gençlik Platformu (PCS), Kürdistan Demokrat Partisi-Bakur (PDK-Bakur), PÊLKURD, Kürdistan Sosyalist Partisi (PSK), Kürdistan Yurtseverler Partisi (PWK) ve bağımsız şahsiyetler; Şeyh Said liderliğinde gerçekleşen 1925 Milli Hareketi’nin 101. yıl dönümü münasebetiyle, 13 Şubat 2026 Cuma günü, Diyarbakır Şeyh Said Meydanı’nda Kürdistan Bayrakları eşliğinde bir basın toplantısı düzenlediler.

Basın toplantısının başlangıcında, Kürdistan Yurtseverler Partisi (PWK) Genel Başkan Yardımcısı Mehmet Can Azbay bu anmanın anlam ve önemine dair kısa bir konuşma yaptı. Ardından Bağımsız Gençlik Platformu (PCS) sözcüsü Ferid Azad Kürtçenin Kurmancilehçesiyle, Kürt araştırmacı, yazar Seid Veroj da Kırmancki/Zazaki lehçesiyle ortak açıklamayı okudular.

Bağımsız Gençlik Platformu (PCS), Kürdistan Demokrat Partisi-Bakur (PDK-Bakur), PÊLKURD, Kürdistan Sosyalist Partisi (PSK), Kürdistan Yurtseverler Partisi (PWK), Hak ve Özgürlükler Partisi (HAK-PAR) üyeleri ve bağımsız şahsiyetlerle birlikte çok sayıda Kürt siyasetçi ve aydın da bu etkinliğe katıldılar.

Ortak açıklama metnini aşağıda bilginize sunuyoruz:

BASINA VE KAMUOYUNA

Değerli Basın Emekçileri,

Kıymetli Kürdistan Halkı,

Bugün Burada, 13 Şubat 1925’te Başlayan Kürt Ulusal Hareketi’nin 101. Yıldönümünde; Şeyh Said Efendi, Cıbranlı Halid Bey, Yusuf Ziya Bey, Seyyid Abdülkadir Ve Bu Mücadelede Yaşamını Yitiren Tüm Öncülerimizi Saygı, Minnet Ve Rahmetle Anmak İçin Bir Aradayız.

1925 Kürt Ulusal Hareketi, Bir Anda Ortaya Çıkmış Bir Hadise Değildir. 20. Yüzyılın Başından İtibaren Gelişen Kürt Siyasal Bilincinin, Kürdistan Teali Cemiyeti Ve Devamındaki Örgütlenmelerin Tarihsel Bir Devamıdır. Lozan Antlaşması Sonrasında Kürtlerin Ulusal VeToplumsal Hak Taleplerinin Tanınmaması Ve Siyasal Alanın Kapatılması, Dönemin Kürt Aydınlarını, Kanaat Önderlerini Ve Toplumsal Dinamiklerini Yeni Bir Arayışa Yöneltmiştir.

Bu Koşullarda Gelişen 1925 Ulusal Hareketi, Her Ne Kadar Planlanan Zamandan Önce VeHazırlıklar Tamamlanmadan Başlamış Olsa Da, Kürt Milletinin Kendi Kendini Yönetme İradesinin Tarihsel Bir İfadesi Olmuştur. Kısa Sürede Geniş Bir Coğrafyaya Yayılan Bu

Hareket, Dönemin Ağır Askeri Ve Siyasi Koşulları İçerisinde Bastırılmış; Ardından Şark İstiklal Mahkemeleri Eliyle İdamlar, Sürgünler Ve Ağır Cezalandırmalar Yaşanmıştır.

Önce Miralay Halit Bey Ve Arkadaşları 14 Nisan 1925’te Bitlis Divani Harp Mahkemesi Tarafından Ve Ardından Şeyh Said Ve Dava Arkadaşları 29 Haziran 1925’te İdam Edilmiş; Kürt Siyasal Hafızasında Derin Bir İz Bırakan Bu Süreç, Yalnızca Bir Askeri Yenilgi Değil, Aynı Zamanda Bir Dönemin Kapanışı Olmuştur.

Ancak Tarih Göstermiştir Ki; Milletlerin Özgürlük, Bağımsızlık Ve Onur Arayışı Ve Mücadeleleri İdam Sehpalarında Sona Ermez. 1925 Ulusal Hareketi, Sonuçları Ne Olursa Olsun, Kürt Milletinin Ulusal Hafızasında Kesin Bir İrade Beyanı Olarak Yerini Almıştır.

Aradan Geçen Bir Asra Rağmen İnkâr, Asimilasyon Ve Baskı Politikalarının Farklı Biçimlerde Devam Ettiği Görülmektedir. Kürt Millet Meselesi, İdari Ve Kültürel Düzenlemelere İndirgenerek Özündeki Temel Sorun Olan Kendi Kendini Yönetme Talebinden Koparılmak İstenmiştir. Oysa Her Millet Gibi Kürt Milletinin De Ulusal, Toplumsal Ve İnsani Haklarını Meşru Ve Uluslararası Hukuk Zemininde Savunma Hakkı Vardır.

Bizler Bugün Burada, Geçmişi Romantize Etmek İçin Değil; Tarihsel Hafızayı Canlı Tutarak Geleceğe Dair Sorumluluğumuzu Hatırlatmak İçin Bulunuyoruz.

1925 Kürt Ulusal Hareketi’nin Bıraktığı Tarihsel Miras Bizlere Yalnızca Anma Sorumluluğu Değil, Aynı Zamanda Birlik Ve Ortak Akıl Üretme Sorumluluğu Da Yüklemektedir.

Bu Bilinçle; Farklı Kürdistani Siyasal Dinamiklerin, Entelektüellerin, Yazarların, Kanaat Önderlerinin, Yurtsever Şahsiyetlerin, Dindar Kesimlerin, Gençlik Ve Kadın Oluşumlarının Ulusal, Demokratik, Kürdistani İşbirliği ve İttifaklarının Gerekliliği Her Zamankinden Daha Fazla Öne Çıkmaktadır. Bizler De Bu Sorumlulukla Hareket Edeceğiz. Bugün Burada Bu Açıklamayı Yapan Kesim ve Şahsiyetler Olarak, Ulusal, Demokratik Bir Platformu Oluşturmayı Hedefleyen Bir Çalıştayın Önemini Dile Getirmek İstiyoruz.

1925 Kürt Ulusal Hareketi’nin 101. Yıldönümünde Şeyh Sait’i, Cıbranlı Halit Bey’i, Yusuf Ziya Bey’i, Dr.Fuad’ı, Başkaldırıya Katılan Ve Şehit Düşen Tüm İnsanlarımızı Saygıyla Anıyoruz.

Bu Vesileyle, Bir Kez Daha, Türkiye Devleti’ni Şeyh Sait Ve 46 Arkadaşının, Cıbranlı Halit Bey Ve Yusuf Ziya Bey’in, Seyid Rıza Ve Arkadaşlarının, Saidi Kurdi’nin Ve Mezar Yerleri Gizli Tutulan Tüm Kürt İleri Gelenlerinin Mezar Yerlerini Açıklamaya Çağırıyoruz.

13.02.2026

Bağımsız Gençlik Platformu (PCS)

Kürdistan Demokrat Partisi-Bakur (PDK-Bakur)

PÊLKURD

Kürdistan Sosyalist Partisi (PSK)

Kürdistan Yurtseverler Partisi (PWK)

Bağımsız Şahsiyetler