Categorie: Nûçe

Dadgeha Tawanan a Çarem a Şamê, cezayê îdamê li serokkomarê berê yê Sûriyeyê Beşar Esed û birayê wî Mahîr Esed birî. Ev biryar ji ber tawanên li dijî xwenîşanderên li parêzgeha Derayê yên di destpêka rûdanên Sûriyeyê de hat dayîn. Dadwerê dadgehê îro (11ê Tebaxa 2026an) di rûniştina dadgehê de ragihand ku dadgehê bi yekdengî biryar daye ku Beşar Esed bi tohmeta kuştin û handana (teşwîqkirin) kuştinê sûcdar e. Dadwer diyar kir ku Esed di van tawanan de “xwediyê biryara herî bilind” bû û wî dezgehên dewletê ji bo pêkanîna van tawanan bi kar anîne. Her wiha hat destnîşankirin ku Esed di tawanên li dijî gelê Sûriyeyê de “sûcdarê manevw” ye. Cezayê Atif Necîb Dadgehê her wiha cezayê îdamê li birêvebirê berê yê Ewlehiya Siyasî ya Derayê Atif Necîb jî birî. Necîb li dadgehê amade bû û ew bi tawanên li dijî mirovahiyê hat sûcdarkirin. Li gorî daxuyaniya dadwer, Atif Necîb serkêşiya operasyona li dijî sivîlên li Derayê dikir. Lêkolînan û gotinên şahidan piştrast kir ku Necîb di lêpirsîn û şkencekirina gelek girtiyan de cih girtiye. Atif Necîb hemû tohmet red kirin lê dadgehê diyar kir ku redkirina wî li dijî rastiyên dozê ye. Dadgehê her wiha cezayê sêdarê li hinek serkirdeyên din ên rejîma berê ya Sûriyeyê birî ku navên wan di dosyeya dozê de hene. Dadgehê ew kes bi tohmeta “tawana kuştina bi qestî û şkenceya ku dibe sedema mirinê” sûcdar dîtin. Navên kesên ku cezayê sêdarê li wan hatiye birîn Li gorî biryara dadgehê, navên wan serkirdeyan wiha ne: Mahîr Hafiz Esed (birayê Beşar Esed e), Fehd Casim Firêc, Mihemed Eymen Eyûş, Luey Elî el-Elî, Qusey Îbrahîm Mehyûb, Wefîq Salih Nasir û Telal Faris Iseymî.…

Wezareta Derve ya Pakistanê ragihand, wan hûrgiliyên “Peymana Mekeyê ya Berevaniya Hevbeş”, a ku di navbera…

Serokê Sûriyeyê Ehmed Şera li Şamê pêşwazî li Komîserê Bilind ê Penaberan ê Neteweyên Yekgirtî Berhem…

Fermandariya Ewlehiya Hundirîn a Helebê bi armanca “dabînkirina aramiyê” li bajarê Kobaniyê, qedexeya derketina derve ragihand.…

Karvedana li ser Peymana Parastinê ya ku li Mekeyê di navbera Tirkiye, Erebistana Siûdî û Pakistanê…

Karwanê yekem ê koçberên Serê Kaniyê ku ji nêzîkî 400 heta 650 malbatî pêk dihat, piştî…

Neteweyên Yekbûyî (NY) li ser êrişên li dijî malbatên Kurd ên ku dixwest vegerin Serê Kaniyê got, “Berpirsyar Sûriye ye.” Neteweyên Yekbûyî peyama “Hikûmeta Sûriyeyê berpirsyara yekem a vegera ewle ya koçberan a ji bo malên wan e” da. Alîkarê Berdevkê Sekreterê Giştî yê Neteweyên Yekbûyî Farhan Haq pirsên Rûdawê yên li ser êrişên komên çekdar û Erebên hawirde yên li dijî koçberên Kurd bersivandin. Hinek malbatên Kurd ên ji Serê Kaniyê îro xwest vegerên bajarê xwe lê rastî êrişî hatin. “Birêvebiriya Şamê berpirsyar e” Farhan Haq diyar kir ku Komîseriya Bilind a Penaberan a Neteweyên Yekbûyî (UNHCR) ji bo alîkariya kesên vedigerin çi ji destê wê tê dike. Wî destnîşan kir ku birêvebiriya Şamê berpirsyara ewlehiya sivîlan e û got: “Bê guman, eger êriş li ser kesên vedigerin hebin, divê ev ji aliyê rayedaran ve bi temamî werin lêkolînkirin. Divê rayedar lêpirsîneke berfireh bikin.” Di rêya vegerê de rastî êrişan hatin Di çarçoveya peymaneke ku berê hatibû kirin de, biryar hatibû dayîn ku îro 600 malbatên Kurd vegerin warê xwe. Ew malbat ji ber operasyonên li ser Serê Kaniyê koçber bûbûn. Ji ber pirsgirêkên lojîstîk, hejmara malbatên ku derketin rê daket 410î. Lê belê malbatên Kurd di dema vegera nav bajêr de rastî êriş û astengiyên wan Ereban hatin ku ji derve anîbûn û li Serê Kaniyê bi cih kiribûn. Bersiva Alîkarê Berdevkê Neteweyê Yekbûyî Farhan Haq a ji bo pirsa nûçegihanê Rûdawê ya li ser mijarê bi vî rengî ye: Rûdaw: Piştî koçberiya bi salan, bi sedan malbatên koçber ên Kurd vegeriyan Serê Kaniyê lê di vegera herêmên xwe de rastî êrişa komên çekdar hatin. Ev rewş di medyaya herêmê de gelekî deng veda. Gelo li ser vê mijarê ti agahiyên we hene? Peyama we ji bo rayedarên Sûriyeyê çi ye? Her wiha ji bo şopandina vê rewşê gelo karmendên UNHCRyê li herêmê hene? Farhan Haq: Ez wisa difikirim ku UNHCR ji bo alîkariya kesên vedigerin çi ji destê wê tê dike lê teqez berpirsyara yekem hikûmeta Sûriyeyê ye. Divê ew ji bo ku ev mirov bi awayekî ewle vegerin malên xwe çi ji destê wan tê bikin. Bê guman, eger êriş li ser kesên vedigerin hebin, divê ev ji aliyê rayedaran ve bi temamî werin lêpirsînkirin.…

Hejmareka parlamenterên Kurd li Parlamentoya Îraqê bizavê dikin ku rêyê li veguhestina forma xwarinê bo deverên…

Artêşa Îraqê li gundê Topzawayê yê girêdayî parêzgeha Kerkûkê dest bi lêdana xendekeka ewlehiyê kir; bi…

Malbatên koçber ên Serê Kaniyê ku piştî 7 salan îro vedigeriyane bajarê xwe, rastî êrişa çekdarî…

Li gorî amarên fermî, qebareya bazirganiyê ya 4 mehên destpêkê yên îsal a Îran û Herêma Kurdistanê nêzîkî milyarek dolaran e. Di navbera Herêma Kurdistanê û Rojhilatê Kurdistanê de 7 deriyên sînorî hene. Sê deriyên Hacî Omeran, Başmax û Perwêzxanê fermî ne. Deriyên Seyranben, Kêlê, Şuşmê û Piştê jî nîv-fermî ne. Serokê Yekîtiya Hinardekar û Hawirdekaran a Kurdistanê Mistefa Şêx Ebdulrehman ji Rûdawê re ragihand ku qebareya salane ya dan û standinên bazirganiyê yên navbera Îran û Herêma Kurdistanê digihe 5 milyar dolaran. Berpirsên parêzgehên Rojhilatê Kurdistanê jî amarên bi hûrgilî yên qebareya bazirganiyê eşkere dikin. “Pirtirî 8 hezar û 500 barhilgiran di Hacî Omeranê re derbas bûne” Li gorî gotina Serperiştê Gumrika parêzgeha Urmiyeyê ya Rojhilatê Kurdistanê Xalid Cengcu, di 4 mehên pêşî yên îsal de (21ê Adara 2026an heta 21ê Tîrmeha 2026an) bi bihayê milyarek û 500 milyon dolarî kel û pel ji deriyên sînorî yên parêzgehê ber bi Herêma Kurdistanê, Bakurê Kurdistanê û Komara Azerbeycanê ve hatine hinartin. Birêvebirê Veguhastin û Rê û Piran ê Urmiyeyê Erselan Şikrî diyar kir ku di 4 mehên destpêkê yên îsal de ji 60 hezar barhilgirên ku di 6 deriyên sînorî yên parêzgehê re derbas bûne, 8 hezar û 660 barhilgir ji Deriyê Sînorî yê Hacî Omeranê bûne. Ev yek nîşan dide ku dan û standineke zêde ya kel û pelan di navbera Îran û Herêma Kurdistanê de heye. Sala borî di heman demê de qebareya hinartina kel û pelan a ji Deriyê Sînorî yê Hacî Omeranê nêzîkî 200 milyon dolarî bû. Kolber Ji bilî dan û standinên bazirganî, ji Hezîrana 2025an ve ji bo zêdetirî 10 hezar niştecihên sînorî yên Rojhilatê Kurdistanê ji aliyê Îranê ve “karta kolberiyê” hatiye çêkirin û ew bi awayekî fermî hatûçûnê dikin. Li gorî amarên Gumrika parêzgeha Urmiyeyê, di wan 4 mehan de bi bihayê 170 milyon dolarî kel û pel bi rêya kolberiyê hatine hawirdekirin. Deriyê Hacî Omeranê ku li aliyê Rojhilatê Kurdistanê wekî Temerçiyan tê naskirin, di navbera Hacî Omerana Soranê û Pîranşarê de ye. Sine Di heman demê de li parêzgeha Sineyê ya Rojhilatê Kurdistanê çend deriyên sînorî yên wekî Başmax, Seyranben û Piştê li gel Herêma Kurdistanê hene. Serperştê Gumrika Sineyê Feramerz Umîdî amarên dan û standinên bazirganiyê yên 4 mehan eşkere kirin.…

Komîsyona Ewlehiya Neteweyî û Siyaseta Derve ya Parlamentoya Îranê, projeyasaya “Destpêşxeriya Stratejîk a bo Ewlehî û…

Serok Mesûd Barzanî endamê Parlamentoya Almanyayê Serdar Yuksel pêşwazî kir û bal kişand ser çareseriya aştiyane ya doza gelê Kurdistanê. Serok Mesûd Barzanî li Pîrmamê bi parlamenterê Almanyayê Serdar Yuksel re hevdîtinek kir. Serok Barzanî kêfxweşiya xwe anî zimên ku ciwanekî Kurd di navendên siyasî û parlamentoya Almanyayê de xwedî rol e. Serok Barzanî her wiha ji bo hewlên wî yên di warên cuda de destxweşî lê kir û bi taybetî bal kişand ser hewlên wî yên ji bo parastina doza Kurdan û penaberên li Almanyayê. Çareseriya bi rêya diyalogê Serok Barzanî behsa bingehên xebata rizgariya gelê Kurdistanê kir û diyar kir ku divê li Rojhilata Navîn doza gelê Kurdistanê bi rêyên aştiyane, bi diyalog û bi awayekî modern were çareserkirin. Li gorî daxuyaniya Baregeha Barzanî, Serdar Yuksel jî qedirê rola dîrokî ya Serok Barzanî aniye zimên. Yuksel bal kişand ser rola Serok Barzanî ya di xebata azadiyê de, têkoşîna li dijî terorê û piştgiriya ji bo doza Kurdan a li Rojavayê Kurdistanê. Yuksel diyar kir ku li Almanyayê û gelek cihên din ên cîhanê ji bo mafên gelê Kurdistanê piştgiriyeke mezin heye. Serdar Yuksel tecrubeya Herêma Kurdistanê wekî tecrubeyeke bi qîmet pênase kir û destnîşan kir ku pêdiviya wê bi piştgiriya navneteweyî heye. Wî her wiha behsa rola Dezgeha Xêrxwaziyê ya Barzanî ya di alîkariya koçber û lêqewimiyan de kir. Di civînê de “rewşa siyasî, rûdanên dawî yên li herêmê û gefên terorê” jî hatin nirxandin. (RN)

Karwanê yekem ê koçberên ji Serê Kaniyê piştî 7 salan dest vedigere ax û warê xwe. Ev ji sala 2019an ve, dema êrişa li ser Serê Kaniyê û Girê Spî koçber bûbûn. Wan di kamp û xaniyên bi kirê yên li Hisîçayê (Hesekê) de jiyana xwe derbas dikir. Peymana vegerê û garantiyên ewlehiyê Komîteya Koçberên Serê Kaniyê ragihand ku piştî dan û standinên li gel aliyên pêwendîdar, hikûmeta demkî û parêzgarê Hisîçayê biryar daye ku komên çekdar ji malên welatiyan derxin. Her wiha ji bo parastina can û malê koçberan garantî hatine dayîn lê heta niha ti koçberên Kurd venegeriyabûn malên xwe. Astengên li pêşiya vegerê Li gorî agahiyan, hejmara koçberên ji Serê Kaniyê nêzîkî 12 hezar û 500 malbatan e ku dike nêzîkî 72 hezar kesan. Tîma serokatiya Sûriyeyê berê li ser vê mijarê ji Rûdawê re ragihandibû ku hebûna mayîn û teqemeniyan bûye sedema derengketina vê pêvajoyê. Endamê Komîteya Koçberên Serê Kaniyê Ciwan Îso ji Rûdawê re da zanîn ku îro nêzîkî 500 malbatan bi rê dikevin. Lê belê kesên ku vedigerin diyar dikin ku hîn Erebên hawirde di malên wan de ne û ew nizanin dê li kû derê bi cih bibin. “Divê malên xelkê werin valakirin” Ciwan Îso li ser vê mijarê got: “Divê malên xelkê bi temamî werin valakirin û kesên ku ji derve hatine ji Serê Kaniyê derkevin. Em bi hêvî ne ku her kes vegere cih û warê xwe.” Bajarên Girê Spî û Serê Kaniyê yên Rojavayê Kurdistanê 9ê Çiriya Pêşîna 2019an ketin bin destê Tirkiye û komên çekdar. Ji ber vê yekê ji sedî 87ê xelkê Serê Kaniyê anku nêzîkî 200 hezar kesan koçber bûn.…

Serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî û Parlamenterê Kurd ê Parlamentoya Almanyayê (Bundestag) Serdar Yuksel li Hewlêrê li hev civiyan. Serokatiya Herêma Kurdistanê li ser vê civîna îro daxuyaniyek da. Li gorî daxuyaniyê, Nêçîrvan Barzanî di hevdîtinê de spasiya hikûmet û Parlamentoya Almanyayê kiriye. Nêçîrvan Barzanî anî zimên ku Almanyayê di rojên dijwar û di şerê li dijî terorê de piştgirî daye Herêma Kurdistanê. Spasiya Serdar Yuksel kir Serokê Herêma Kurdistanê her wiha bi taybetî spasiya Serdar Yuksel jî kir. Nêçîrvan Barzanî diyar kir ku Yuksel ji bo Herêma Kurdistanê di hemû waran de roleke girîng lîstiye û wî ev rola Parlamenterê Almanyayê bilind nirxand. “Rola Nêçîrvan Barzanî bibandor e” Li aliyê din, Endamê Parlamentoya Almanyayê Serdar Yuksel jî ji ber hevdîtinê û wê pêşwaziya germ kêfxweşiya xwe anî zimên. Yuksel rola Serokê Herêma Kurdistanê ya li hundir û derveyî Kurdistanê bilind nirxand. Wî destnîşan kir ku rola Nêçîrvan Barzanî ya ji bo parastina pêgeha Herêma Kurdistanê, aştî û aramiya herêmê gelekî bibandor e. Di beşeke din a civînê de jî li ser rûdanên dawî yên herêmê û xurtkirina têkiliyên Almanyayê yên bi Îraq û Herêma Kurdistanê re hat axaftin. (RN)

Îranê ji bo vekirina Tengava Hurmizê çend şert dan Amerîkayê. Sekreterê Konseya Bilind a Ewlehiya Neteweyî ya Îranê Mihemed Baqir Zulqadir li ser vekirina Tengava Hurmizê daxuyanî da. Mihemed Baqir Zulqadir diyar kir ku divê Amerîka helwesta xwe ya li hemberî Îranê biguherîne û got: “Divê şer li hemû eniyan bi dawî bibe, Amerîka hêzên xwe yên li nêzîkî Îranê vekişîne û zererên şer bi temamî qerebû bike.” “Heger Amerîka helwesta xwe neguherîne tengav venabe” Zulkadir got, heger Amerîka helwesta xwe neguherîne Tengava Hurmizê venabe. Di nav şertên Îranê de ew heye ku Amerîka dev ji gefên li ser Îranê berde û bêrêziya li hemberî pîroziyên Îranê biqede. Zulqadir her wiha xwest ku şerê li hemû eniyên li Libnan, Filîstîn, Yemen û Îraqê bi temamî biqede. Rayedarê Îranî diyar kir, divê Amerîka dorpêça deryayî rake û hêzên xwe yên leşkerî yên li nêzîkî Îranê vekişîne. “Ti carî tawîz nayê dayîn” Tehran her wiha daxwaz dike ku pereyên cemidandî yên Îranê werin berdan. Her wiha tê xwestin ku hemû cezayên aborî yên li ser welêt werin rakirin û zererên ku ji ber şer gihîştine Îranê werin qerebûkirin. Zulqadir anî zimên ku Konseya Bilind a Ewlehiya Neteweyî ya Îranê dê di pêvajoyên şer û dan û standinan de “ti carî” tawîzê ji van şertan nede. Çima Tengava Hurmizê girîng e? Îranê beriya şerê ku 40 rojan ajot jî gefa girtina Tengava Hurmizê xwaribû. Di dema şer de jî mayînên deryayî danîbûn û tengav girtibû.…

Welatiyekî Kerkûkê çû Dadgeha Bilind a Federal a Îraqê û giliyê Parêzgarê Kerkûkê Mihemed Seman bike. Sedema vê yekê ew e ku Mihemed Seman di hevpeyvîneke televîzyonî de li dijî destûrîbûna Madeya 140î derketiye. Şêniyê Kerkûkê Diyar Ebdulrezaqê ku giliyê Mihemed Seman kiriye ji Rûdawê re axivî û got: “Madeya 140î madeyeke destûrî ye û ji sedî 78ê gelê Îraqê di pêvajoyeke demokratîk de deng daye wê.” Diyar Ebdurezaq diyar kir ku li bajarekî wekî Kerkûkê daxuyaniyên bi vî awayî êrişa li Destûra Îraqê ye û pê de çû: “Ev daxuyanî dibin sedema derketina aloziyê di navbera pêkhateyan de û têkdana aştiya civakî.” Ebdurezaq amaje bi wê yekê jî kir ku Mihemed Seman bi xwe li gorî wê Destûrê bûye parêzgar ku niha li dijî wê derdikeve û anî ziman: “Heta niha min parêzerek wekî wekîl diyar nekiriye lê eger pêwîst bike, ji bo biserxistina giliyê li dadgeha federal ez dê parêzerekî bigirim.” Parêzgar çi gotibû? Parêzgarê Kerkûkê û Serokê Eniya Tirkmenan Mihemed Seman di hevpeyvînekê de li gel kanala fermî ya Îraqê ku şeva 4ê Tebaxê hat weşandin de axivîbû. Seman ragihandibû ku “xeletiya herî mezin a stratejîk a dewleta Îraqê ya piştî sala 2003yan a li hemberî Kerkûkê, danîna Madeya 140î bûye.” Madeya 140î ya Destûra Îraqê taybet e bi çareserkirina pirsgirêka herêmên nakok û jinavbirina şopên guhertina demografîk û pêvajoya Erebkirinê ku rejîma berê kiriye. Mihemed Seman di wê bernameyê de gotibû: “Me di dema xwe de wekî pêkhateya Tirkmenan ew destûr red kir, çimkî em di wê baweriyê de bûn ku madeyên bi wî awayî dê di paşerojê de pirsgirêkan derxînin.” Madeya 140î di çarçoveya Destûra Îraqê de deng li ser hat dayîn ku qonaxên tezmînkirin, asayîkirin û serjimêriyê li xwe digire. Diviyabû heta 31ê Kanûna Paşîn a 2007an ev made bi temamî bihata bicihanîn.…

Berdevkê Serokatiya Herêma Kurdistanê Dilşad ŞIhab ragihand, tevî şer û krîzên li Rojhilata Navîn, ti metirsiyeke…

Li Iraqê mesrefa Haşdî Şabiyê di dewra 2019-2024an de ji %72 zêde kirin û ji 2,5…

Parlementera Kurd ya parlementoya Sûriyê ya ji ENKSê Fesla Yusuf li bajarê Hasekiyê ji bo hevdîtinê,…