Serokê Giştî yê PWKyê Mustafa Ozçelîk:
Peymana Otonomîyê ya 11yê Adar a 1970yî Destkeftineke Dîrokî ya Miletê Kurd e
Li ser Peymana Otonomîyê ya 11yê Adar a 1970yî de 56 sal derbas bû.
Li Başûrê Kurdistanê piştî destpê kirina Şoreşa Îlonê, bi bedelên mezin, Dewleta Iraqê ya di desthilatdarîya Partîya Beasê de, mecbûr ma ku li gel PDKyê (Partîya Demokrat a Kurdistanê) û Serokê Şoreşa Kurdistanê Mele Mistefa Barzanîyê nemir peymanekê îmze bike.
Bi Peymana Otonomîyê ya 11yê Adar a 1970yî, miletê Kurd, gelê Kurdistanê li Başûrê Kurdistanê mafê otonomîyê bidest xist.
Heta ku di sala 2005ê de destkeftina federalîyê ya Herêma Kurdistanê di Qanûna Bingehîna Iraqê da cîh girt, di têkoşîna 200 salî ya jibo azadîya Kurdistanê de, cara yekem, bi Peymana Otonomîyê ya 11yê Adara 1970yî, bi awayekî yasayî di Qanûna Bingehîn a Dewleteke ku perçeyekî Kurdistanê dagir kirîye de, mafên netewî û demokratîk yên miletê Kurd û statuyeke sîyasî ji bo gelê Kurdistanê hate qebûl kirin.
Peymana Otonomîyê ya 11yê Adar a 1970yî, destkeftineke dîrokî û berhem û nîşana biryardarî, sebir, ked, xebat, bedel, tecrube, dilsozî û têkoşîna nêzîkî 200 salî ya azadîya Kurdistanê bû.
Peymana Otonomîyê ya 11yê Adar a 1970yî, di rêya mafê çarenûsîyê de bingeh û destpêkek bû ku ji alîyê dagirkerekî Kurdistanê ve weke fermî hatibû qebûl kirin. Bi vê peymanê, Parlamentoya Otonomîyê dihate damezrandin. Li gorî peymana otonomiyê wê li sê bajarên Başûrê Kurdistan (Hewlêr, Silêmanîye, Dihok) ku ew jî bes nêvîyê axa Başûrê Kurdistanê bûn, bi sazkirina Parlamentoya Otonomîyê li Hewlêrê dê otonomî bihata birêvebirin. Lê statuya nêvîyê din ê axa Başûrê Kurdistanê, ango statuya Kerkûkê, dor û bera Mûsilê û navçeyên din ên Başûrê Kurdistanê dê paşê bihata zelal kirin. Bi Peymana Otonomîyê zimanê Kurdî li gel zimanê Erebî wek zimanê fermî hate qebûl kirin. Herweha bi vê Peymana Otonomîyê, miletê Kurd, bi awayekî fermî, wek şirîkekî desthilatdarîya Dewleta Iraqê hatîye qebûl kirin. 5 Wezîrên Kurdan di Civata Wezîran da cîh girtin.
Rejîma Beasê nexwest xalên vê peymanê bicîh bîne; her bi rê û amûren cuda cuda ev peymana binpê kir.
Ev hewl û niyet û sîyaseta Rejîma Beasê di encamê da hate wê astê ku, di sala 1974an da, Seddam Husên peyman tune hesiband û wezîrên Kurdan ji Civata Wezîran derxist. Ji ber van gav û sîyasetên Beasê, Serkirdayetîya Şoreşê, mecbûr ma ku careke din dest bavêje çekî û serîhilde.
Peymana Otonomîyê ya 11yê Adar a 1970yî û rêvebirîya Şoreşa Kurdistanê ya di bin serokatîya Mele Mİstefa Barzanîyê nemir de, di têkoşîna xwe bixwe îdare kirina gelê Kurdistanê de tecrubeyeke mezin bû û gelek destkefitinin netewî û dîrokî bi xwe re anî.
Piştî Komara Kurdistanê ya li Rojhilatê Kurdistanê ya ku di 1946ê de hatibû îlan kirin û di dawîya sala 1946ê de mixabin ji alîyê Dewleta Îranê ve hatibû hilweşandin , tecrubeya Otonomîya Başûrê Kurdistanê jî, di hûnandina dîwarê azadîya Kurdistanê da hîmekî girîng û esasî bû.
Bi Peymana Otonomîyê, li Iraqê cara yekem bû ku weke fermî, di Qanûna Bingehîn a Dewleta Iraqê da, hebûna miletê Kurd û mafê wî yê netewî, demokratîk dihate qebûl kirin.
Peymana Otonomîyê ji alîyê sîyasî, çandî, moral, hest û bîr û bawerî û hişmendîya netewî da li hemû perçeyên Kurdistanê û li cîhanê bayê li xwe veger û vejîneke netewî, niştimanî ya nû belav kir.
Li gel hemû astengîyan jî, Peymana Otonomîyê ya 11yê Adar a 1970yî tecrubeyeke girîng û rûmet, destkeftin û serbilindîya hemû Kurd û Kurdistanîyên cîhanê ye.
Herêma Federe ya Başûra Kurdistanê ya ku îro di Qanûna Bingehîn a Dewleta Federe ya Iraqê de hatîye qebûl kirin û ji alîyê hemû dewletên cîhanê ve jî wek fermi hatîye nasandin; berhema Peymana Otonomîyê ya 11yê Adar a 1970yî û berhema hemû têkoşîn û xebatên doza azadîya Kurdistanê ye.
Di 56 salîya Peymana Otonomîyê ya 11yê Adar a 1970yî da, em serok û endazyarê Peymana Otonomîyê Mele Mistefa Barzanîyê nemir û hemû pêşmerge, têkoşer , xebatkar û şehîdên ku di îmze kirina Peymana Otonomîyê da keda wan heye û hemû şehîdên Kurdistanê bi rêzdarî bi bîr tînin.
11.03.2026
Mustafa Ozçelîk
Serokê Giştî yê Partîya Welatparêzên Kurdistanê (PWK)
__________________________
PWK Genel Başkanı Mustafa Özçelik:
11 Mart 1970 Otonomi Anlaşması Kürt Milletinin Tarihi Bir Kazanımıdır
11 Mart 1970 Otonomi Anlaşması’nın üzerinden 56 yıl geçti.
Güney Kürdistan’da Eylül Devrimi’nin başlamasının ardından, ödenen büyük bedeller neticesinde Baas Partisi yönetimindeki Irak Devleti; KDP (Kürdistan Demokrat Partisi) ve Kürdistan Devrimi Lideri Ölümsüz Mele Mustafa Barzani ile bir anlaşma imzalamak zorunda kaldı.
11 Mart 1970 Otonomi Anlaşması ile Kürt milleti ve Kürdistan halkı, Güney Kürdistan’da otonomi (özerklik) hakkını elde etti.
2005 yılında Güney Kürdistan’ın federal kazanımı Irak Anayasası’nda yer alana dek; Kürdistan’ın 200 yıllık özgürlük mücadelesinde ilk kez 11 Mart 1970 Otonomi Anlaşması ile Kürt milletinin ulusal, demokratik hakları ve siyasi statüsü, Kürdistan’ın bir parçasını işgal eden bir devletin anayasasında resmi olarak kabul edilmiştir.
11 Mart 1970 Otonomi Anlaşması; tarihi bir kazanım olmasının yanı sıra, Kürdistan özgürlük mücadelesinin yaklaşık 200 yıllık bedellerinin, kararlılığının, sabrının, emeğinin, tecrübesinin ve sadakatinin bir meyvesidir.
Bu anlaşma, kendi kaderini tayin etme yolunda bir işgalci tarafından resmen kabul edilen bir temel ve başlangıçtı.
Anlaşmaya göre:
Otonomi Parlamentosu kurulacaktı.
Güney Kürdistan topraklarının yarısını oluşturan üç ilde (Erbil, Süleymaniye, Duhok) otonomi yönetimi Erbil merkezli olarak yürütülecekti.
Kerkük, Musul çevresi ve diğer bölgelerin statüsü ise daha sonra netleştirilecekti.
Kürtçe, Arapça ile birlikte resmi dil olarak kabul edildi.
Kürt milleti, Irak Devleti’nin yönetiminde resmi bir ortak olarak kabul edildi ve Bakanlar Kurulu’nda 5 Kürt bakan yer aldı.
Baas Rejimi anlaşma maddelerini uygulamak istemedi ve çeşitli yöntemlerle anlaşmayı ihlal etti. Bu niyet ve politikalar sonucunda 1974 yılında Saddam Hüseyin anlaşmayı yok sayarak Kürt bakanları görevden aldı. Bu adımlar nedeniyle Kürdistan Devrim Liderliği, yeniden silaha sarılmak ve ayaklanmak zorunda kaldı.
11 Mart Otonomi Anlaşması ve Mele Mustafa Barzani liderliğindeki Kürdistan Devrimi yönetimi, halkın kendi kendini yönetme mücadelesinde büyük bir tecrübe olmuş ve birçok ulusal, tarihi kazanımı beraberinde getirmiştir.
1946’da ilan edilen ancak ne yazık ki İran Devleti tarafından yıkılan Doğu Kürdistan’daki Kürdistan Cumhuriyeti (Mahabad) sonrası, Güney Kürdistan Otonomi tecrübesi de Kürdistan özgürlük duvarının örülmesinde en temel taşlardan biri olmuştur.
Bugün Irak Federal Anayasası’nda kabul edilen ve dünya devletleri tarafından resmen tanınan Güney Kürdistan Federal Bölgesi; 11 Mart 1970 Otonomi Anlaşması’nın ve tüm Kürdistan özgürlük davası mücadelesinin bir ürünüdür.
Anlaşmanın 56. yıl dönümünde; bu anlaşmanın mimarı ölümsüz lider Mele Mustafa Barzani’yi, emeği geçen tüm peşmergeleri, mücadele insanlarını ve tüm Kürdistan şehitlerini saygıyla anıyoruz.
11.03.2026
Mustafa Özçelik
Kürdistan Yurtseverler Partisi (PWK) Genel Başkanı
