Cano AMEDÃŽ
Yanılmıyorsam bu kitabı, tutuğum notlar ışığında 1994 yıllında okumuşum. Ancak zaman, mekân ve olaylar zincirinin ara duraklarında bu mekanizmanın dişlilerinin nasıl çalıştığı hakkında sorularım, kuşkularım olmuştur. Kimi zaman sohbet aralarında, kimi zaman makale ve yazılı notlarımda konuya dair düşüncelerimi ifade etmeye çalıştım.
Bugünlerde konuyla bağlantılı kitap-ları okurken Teşkilat-ı Mahsusa adlı kitabı bir kez daha raftan indirdim ve sayfa kenarındaki notlara bir göz gezdirdim.
Dr Philip H. Stoddard tarafından doktora tezi olarak 1963 yılında yazılmış. Kitabın yazılması sürecinde EÅŸref Kuşçubaşı’nın katkısı olduÄŸu notu özellikle vurgulanmış. TeÅŸkilatın kuruluÅŸu ve daha sonra yönlendirilmesinde bilinen üç aktörü Enver, Talat, Cemal paÅŸaların dışında baÅŸta Mustafa Kemal ve Şükrü Kaya olmak üzere yüzlerce farklı aktörlerin olduÄŸunu biliyoruz. Günümüzün Milli Ä°stihbarat TeÅŸkilatı nasıl Seferberlik Tetkik Kurulu’ndan (eski adı özel harp Dairesi) ayrı ve bağımsız olarak ele alınamaz ise TeÅŸkilatı Mahsusa, döneminin ve öncesinin, Muhâcirîn Müdirîyet-i Umumiyesi’nden ayrı düşünülür ve analiz edilirse hataya düşülür. Enver, Talat ve Cemal paÅŸalar TeÅŸkilat içinde ardışık ve baÄŸdaşık iliÅŸkiler temellinde örgütlenmeyi esas almışlar. Zaman zaman rekabet ve bilek güreÅŸini ihmal etmemiÅŸler. Ancak ana omurga ordu içindeki “Fedai Zabitan”lardan oluÅŸtuÄŸunda bütün kötülükler ve yıkımlar hiyerarÅŸik bir halde yol almış ve varlığını sürdürdüğünü biliyoruz.
Katliamlardan, soykırım sürecinden günümüze kadar bu baÄŸdaşık iliÅŸkiler, devamlılık temellinde bir soyaÄŸacı oluÅŸturmuÅŸ. Bu iliÅŸkiler ışığında farklı kurum ve kuruluÅŸlar adı altında, farklı siyasi cenahlarda, ekonomik kulvarlarda belirleyici rol oynadığını biliyoruz. Bu istihbarat ağının 1956′ ler de Gladyonun teknik, ekonomik, bürokratik ve siyasi avantajlarını elde ettikten sonra, yaÅŸamın her alanında söz ve yetki sahibi oldular. TeÅŸkilat mensubu kiÅŸilerde “emeklilik” yoktur, ölünceye kadar farklı ÅŸekillerde hizmet etmek esastır.
Teşkilatın silahşoru, teşkilatın maliyecisi, teşkilatın yayıncısı, teşkilatın idarecisi, teşkilatın politikacısı, teşkilatın mafyası derken bakıyorsun toplumsal zeminin tamamen parsel parsel kontrol altına alındığını fark ediyorsun. Zamanla karşıtların aynılaştığını, farklı rollerle aynı amaçla, aynı oyunun oyuncuları olduğunu biliyoruz ve öğreniyoruz.
Ä°slam birliÄŸi, halkların kardeÅŸliÄŸi, ümmettin ulvî çıkarları, devletin bekası, gönüllü asimilasyon, Türk Ä°slam Sentezi, Türkçülük, Adriyatik’ten Çin’e kadar Turan Dünyası, Bir Türk Dünyaya Bedeldir, Gün gelecektir bütün Dünya Türk olacaktır tezleri ekseninde “Demokratik entegrasyon” projesinin ilk basamakları gönüllü asimilasyon siyasetini özümsemekten geçiyor.
Bu projenin aktörleri salt karşıt mahallede yer almıyorlar, hemen hemen bütün mahallelerde mevcutlar ve bağdaşık ilişkiler temellinde görevlerini icra etmekteler. Sorun bu Neo-Kemalistleri iyi tanıyıp teşhir etmek ve engellemek olmalıdır. Paşa dedelerden günümüz beyzade dedelere kadar devam eden bir sırlar zinciri mevcuttur. Bu halkalar matruşka bebeği gibi iç içe girmiş bağdaşık halkalar gibidir.
1915 jenosidi zincirinin sorumlulukları ve Cumhuriyet’in kurucu kadroları ağırlıklı bir ÅŸekilde bu teÅŸkilatın yöneticilerinden oluÅŸmakta. Enver, Talat ve Cemal’in 1915 olaylarından ötürü yargılama süreci Mustafa Kemal için yeni bir fırsat yaratmış. 1924’lere kadar bu birliktelik devam etmiÅŸ. Ancak “Ä°zmir suikastının” ardında Mustafa Kemal tercihini Talat PaÅŸa ve kadrolarından yana kullanmıştır.
Bugün Talat PaÅŸanın ruhu aktif ve etkin bir ÅŸekilde iktidarı ve muhalefetti kucaklayıp toplumsal yaÅŸama hükmetmektedir. EÄŸer Talat PaÅŸa’nın ruhunu bilmek istiyorsanız, yüz on yıl geriye gidip tarih sayfalarını çeviriniz. Sürecin anahtarı oralarda gizlidir… Bu ekolün bürokrasisi hala aktif bir ÅŸekilde iktidarı, muhalefetti ve toplumu kontrol ve dizayn ediyor ve iktisadi yaÅŸamın bütün gözeneklerini kontrol etmeye devam ediyor. Tıpkı Kuşçubaşı EÅŸref gibi birçoÄŸu ” çiftliÄŸine” çekilip “hizmete mahsustur” desturiyle hareket etmeye devam diyorlar.
Bugün “yalancı bahar” hülyasıyla efor sarf edenler, zahmet edip tarih sayfalarını çevirirlerse girdikleri labirentin ne denli çetin ve çıkmaz küçe olduÄŸunu göreceklerdir. Hiç olmazsa Ä°ttihat Terakki cemiyeti ve Ermeni Hincak partisi arasında yapılan antlaÅŸmaya ve sonrası geliÅŸen sürecin akıbetinin ilgili bölümünü iyi okusunlar… Yoksa çıkmaz küçenin girdabında Ziya Gökalp’ın akıbetiyle yüzleÅŸme ihtimalli çok yüksektir. Unutmayınız ki tarih her zaman kayıttadır…
07.12.2025 Cano Amedî
