Ermenistan ile Azerbaycan, bir barış anlaÅŸması üzerine aylar önce mutabık kalmışlar ancak anlaÅŸma imzalanamamıştı. Bu süreçte Azerbaycan’ın ek koÅŸulları gündeme gelmiÅŸti. Beyaz Saray’daki Trump, Aliyev, PaÅŸinyan zirvesi sonrasında açıklanan deklarasyonda anlaÅŸmanın imzalanması için net bir irade ortaya kondu. Ancak Aliyev görüşme sonrasında “AnlaÅŸmanın imzalanması için Ermenistan’ın Anayasası’nı deÄŸiÅŸtirmesi gerekiyor” dedi. Ermenistan ise aylar önce Azerbaycan ile üzerinde mutabık kalınan ancak henüz imzalanmayan anlaÅŸmanın metnini 11 AÄŸustos’ta açıklayacağını duyurmuÅŸtu. Metin Ermenistan tarafından bugün açıklandı.
Metnin tamamı şöyle:
Ermenistan Cumhuriyeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti Arasında Barış ve Devletler Arası İlişkilerin Tesisi Anlaşması
Ermenistan Cumhuriyeti ve Azerbaycan Cumhuriyeti (bundan böyle Taraflar olarak anılacaktır), bölgede adil, kapsamlı ve kalıcı bir barışın tesis edilmesine yönelik acil ihtiyacı kabul ederek, Devletlerarası ilişkilerin kurulması suretiyle bu hedefin gerçekleştirilmesine katkıda bulunmayı amaçlayarak, Birleşmiş Milletler Şartı, Birleşmiş Milletler Şartı Uyarınca Devletler Arasında Dostluk ve İşbirliğine İlişkin Uluslararası Hukuk İlkeleri Bildirgesi (1970), Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Helsinki Konferansı Nihai Senedi (1975) ve 21 Aralık 1991 tarihli Almatı Deklarasyonu rehberliğinde ve söz konusu belgelerde yer alan norm ve ilkeler ışığında ilişkileri geliştirmeyi amaçlayarak, aralarında iyi komşuluk ilişkileri kurma yönündeki karşılıklı iradelerini ifade ederek, aşağıdaki hususlar temelinde aralarında barış ve devletlerarası ilişkiler tesis etmeyi kabul etmişlerdir:
MADDE I
SSCB’nin eski Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri arasındaki sınırların, ilgili bağımsız devletlerin uluslararası sınırları haline geldiÄŸini ve uluslararası toplum tarafından bu ÅŸekilde tanındığını teyit ederek, Taraflar birbirlerinin egemenliÄŸini, toprak bütünlüğünü, uluslararası sınırların dokunulmazlığını ve siyasi bağımsızlığını tanır ve bunlara saygı gösterirler.
MADDE II
Taraflar, Madde I’e tam olarak uymak suretiyle, birbirlerine karşı toprak iddiasında bulunmadıklarını ve gelecekte de böyle iddialarda bulunmayacaklarını teyit ederler.
Taraflar, diğer Tarafın toprak bütünlüğünü veya siyasi birliğini tamamen veya kısmen parçalamayı veya zayıflatmayı amaçlayan bu tür eylemleri planlamak, hazırlamak, teşvik etmek ve desteklemek de dahil olmak üzere hiçbir eylemde bulunmayacaklardır.
MADDE III
Taraflar, karşılıklı iliÅŸkilerinde herhangi bir Tarafın toprak bütünlüğüne veya siyasi bağımsızlığına karşı veya BirleÅŸmiÅŸ Milletler Åžartı ile baÄŸdaÅŸmayan herhangi bir ÅŸekilde güç kullanmaktan veya güç kullanma tehdidinde bulunmaktan kaçınacaklardır. Üçüncü bir tarafın, BirleÅŸmiÅŸ Milletler Åžartı’na aykırı bir ÅŸekilde diÄŸer Tarafa karşı güç kullanmak amacıyla kendi topraklarını kullanmasına izin vermeyeceklerdir.
MADDE IV
Taraflar, birbirlerinin içişlerine müdahale etmekten kaçınacaklardır.
MADDE V
Her iki Tarafın, bu AnlaÅŸma’nın onaylanmasına iliÅŸkin iç prosedürlerinin tamamlandığına dair bildirimlerinin teatisinden itibaren gün içinde, Taraflar, Diplomatik ve Konsolosluk Ä°liÅŸkilerin Hakkında Viyana SözleÅŸmeleri’nin (sırasıyla 1961 ve 1963) hükümlerine uygun olarak birbirleriyle diplomatik iliÅŸkiler kuracaklardır.
MADDE VI
Taraflar, bu AnlaÅŸma’nın I. Maddesi kapsamındaki yükümlülüklerine tam olarak uymak suretiyle, ilgili sınır komisyonları arasında, komisyonlarca kararlaÅŸtırılan düzenlemelere uygun olarak, iyi niyetle müzakereler yürütecek ve Taraflar arasında devlet sınırının belirlenmesi ve iÅŸaretlendirilmesi konusunda bir anlaÅŸma akdedecektir.
MADDE VII
Taraflar, ortak sınırları boyunca herhangi bir üçüncü tarafın kuvvetlerini konuşlandıramazlar. Taraflar, karşılıklı sınırlarının belirlenmesi ve müteakip olarak çizilmesi süresince, sınır bölgelerinde güvenlik ve istikrarı sağlamak için askeri alan da dahil olmak üzere, karşılıklı olarak mutabık kalınan güvenlik ve güven artırıcı önlemleri uygulayacaklardır.
MADDE VIII
Taraflar, her biri kendi yetki alanı çerçevesinde olmak üzere, hoşgörüsüzlüğü, ırk temelli nefret ve ayrımcılığı, ayrılıkçılığı, şiddet içeren aşırılığı ve terörizmin tüm tezahürlerini kınar ve bunlarla mücadele eder ve bu alanda tabi oldukları uluslararası yükümlülüklerin yerine getirilmesini sağlarlar.
MADDE IX
Taraflar, her iki Tarafı da ilgilendiren silahlı çatışmalarda kayıp kişiler ve zorla kaybetme vakalarını, bu kişiler hakkında mevcut tüm bilgileri doğrudan veya uygun olduğu durumlarda ilgili uluslararası kuruluşlarla iş birliği içinde paylaşarak ele almayı taahhüt ederler. Taraflar, bu kişilerin akıbetinin belirlenmesinin, bu kişilerin aranması ve uygun durumlarda naaşlarının iadesi de dahil olmak üzere, ve uygun bir soruşturma yoluyla bu kişiler için adaletin sağlanmasının, uzlaşı ve güven oluşturma aracı olarak önemini kabul ederler. Bu bağlamda uygun düzenlemeler, ayrı bir anlaşmada müzakere edilecek ve ayrıntılı olarak kararlaştırılacaktır.
MADDE X
Taraflar, karşılıklı çıkar alanlarında, ekonomik, transit ve ulaştırma, çevresel, insani ve kültürel alanlar da dahil olmak üzere çeşitli alanlarda iş birliği yapmak için anlaşmalar akdedebilirler.
MADDE XI
Tarafların her biri, kendisi ile herhangi bir üçüncü taraf arasında yürürlükte olan hiçbir uluslararası anlaşmanın, bu Anlaşma kapsamındaki yükümlülüklerine halel getirmemesini sağlayacaktır.
MADDE XII
Taraflar, ikili iliÅŸkilerinde uluslararası hukuka ve iÅŸbu AnlaÅŸmaya tabi olacaklardır. Taraflardan hiçbiri, iÅŸbu AnlaÅŸma’yı yerine getirmemesinin gerekçesi olarak kendi iç hukukunun hükümlerini ileri süremez.
Taraflar, Viyana AndlaÅŸmalar Hukuku SözleÅŸmesi (1969) uyarınca, bu AnlaÅŸma yürürlüğe girinceye kadar, AnlaÅŸma’nın amacına ve hedefine aykırı eylemlerden kaçınacaklardır.
MADDE XIII
Taraflar, bu AnlaÅŸmanın tam olarak uygulanmasını garanti edecek ve mevcut AnlaÅŸma’nın uygulanmasını denetlemek üzere ikili bir Komisyon kuracaktır. Komisyon, Taraflarca üzerinde mutabakata varılacak usul ve esaslara göre çalışacaktır.
MADDE XIV
Tarafların uluslararası hukuk ve karşılıklı iliÅŸkilerinde kendilerini baÄŸlayan diÄŸer antlaÅŸmalar kapsamındaki hak ve yükümlülüklerine halel gelmeksizin, Taraflar, bu AnlaÅŸmanın yorumlanması veya uygulanmasıyla ilgili her türlü uyuÅŸmazlığı, Madde XIII’te belirtilen Komisyon çerçevesinde de dahil olmak üzere doÄŸrudan istiÅŸareler yoluyla çözmeye çalışacaklardır. Bu istiÅŸareler altı aylık bir süre zarfında her iki Tarafça da kabul edilebilir bir sonuç vermezse, Taraflar uyuÅŸmazlığın barışçıl yollarla çözülmesi için baÅŸka yollar arayacaklardır.
MADDE XV
Madde XIV hükümleri saklı kalmak üzere, Taraflar, bu Anlaşmanın yürürlüğe girmesinden itibaren bir ay içinde, bu Anlaşmanın imzalanmasından önce Taraflar arasında var olan sorunlarla ilgili olarak herhangi bir yasal merciye taşınmış olan tüm devletlerarası talepleri, şikayetleri, itirazları, kovuşturmaları ve anlaşmazlıkları geri çekecek, iptal edecek veya başka bir şekilde çözüme kavuşturacak ve bu tür talepleri, şikayetleri, itirazları, kovuşturmaları başlatmayacak ve herhangi bir üçüncü tarafça diğer Tarafa karşı açılan hiçbir talep, şikayet, itiraz, kovuşturma, kovuşturmaya hiçbir şekilde müdahil olmayacaklardır.
Taraflar, diplomatik, enformasyonel veya diğer alanlarda işbu anlaşmaya aykırı olarak birbirlerine karşı hiçbir şekilde düşmanca eylemlerde bulunmayacak, bunları teşvik etmeyecek veya bu tür eylemlere müdahil olmayacak ve bu amaçla düzenli istişarelerde bulunacaklardır.
MADDE XVI
Bu AnlaÅŸma, Tarafların ulusal mevzuatlarında öngörülen iç prosedürlerin tamamlandığına dair bildirim belgelerinin teati edilmesiyle yürürlüğe girecektir. Bu AnlaÅŸma, BirleÅŸmiÅŸ Milletler Åžartı’nın 102. Maddesi uyarınca tescil edilecektir.
MADDE XVII
İşbu Anlaşma, her üç metin de eşit derecede geçerli olmak üzere Ermenice, Azerice ve İngilizce dillerinde düzenlenmiştir. Bu metinlerin herhangi bir hükmünün anlamı konusunda herhangi bir anlaşmazlık olması durumunda, İngilizce metin geçerli olacaktır. (AGOS)
