Kamîran Bedîrxan/Li Kurdistanê guhertina demografiyê…

Îbrahîm GUÇLU

(ibrahimguclu21@gmail.com)

Ez di nivîsa xwe ya vê hefteyî de dixwazim li ser du mijarên girîng rawestim. Lewra li Kurdistanê ewqas bi lez guhertin çêdibin û rûdaw pêk tên ku bi bazdanê gihîştina wan nabe.

BERÎ 41 SALÎ MÎR DR. KAMÎRAN BEDIRXAN JIYANA XWE JI DEST DA…

Di dîroka neteweya kurd de Mîrên Botan xwediyê girîngiyeke dîrokî ne. Malbata Mîrên Botan jî dîrokçêkerên Kurdistanê ne. Li Kurdistanê li herêmeke mezin û girîng desthilatdarîya kurdan meşandin. 

Desthilatdarîya Mîrên Botan, di heman dem de bûye baxçeyê çand û ziman û edebiyad û helbesta Kurdistanê. Loma jî çand û edebiyad û helbesta botiyan li ser tevayê Kurdistanê konê xwe vedaye. Li Cizîra Botan nivîskar û hunermendên mezin derketin û eserên girîng pêşkêşî neteweya kurd kirine.

Mîrên Botan gelek aşkere ye ku girîngiyeke mezin dane perwerdeyî ya medreseyê. Loma jî, ji bona  keç  û lawên xwe jî girîngî dane perwerdeyî ye. 

Piştî ku desthilatdariya Mîrên Botan ji aliyê Împeratoriya Osmanî de jî, ji holê hatiye rakirin; ew dewlemendiya çand û edebiyata wan, perwerdayî ya wan domandiye. Loma jî dema li Stenbolê û an jî li welat û li bajarên din sirgun bûne jî, li hewirdora xwe ji aliyê çand û wêjeyê de giraniyeke mezin danîne.

Law û keçên Malbata Mîrên Botan ji aliyê entellektuelî, çapemenî, çand, edebiyad, hûnerê ve,  li dinyayê jî bûne bi navûdeng. Wan li koçberî/sirgunê li  gelek welatên cihê gelek kovar, rojname, pirtûk çap kirine. Siyaset û dîplomasiya neteweyetî meşandine.

Ji lawên mîrên Botan, gelekên wan bi navûdeng in. Di dîrok û hûner û siyaset û dîplomasi û edebiyat û rêziman û ziman û çapemeniya kurdan de gelek kesên xuyayî bûne. 

Mîr. Dr. Kamîran Bedirxan jî,  yek ji wan lawên Mîrên Botan e.

Di derbarê taybetiyên Mîr Dr. Kamîran Bedirxan de nivîskar Konê reş dibêje ku: Mîr Dr. Kamîran Alî Bedirxannivîskarhelbestvanrojnamevandîplomatdoktorê hiqûqêprofesorê zimanê Kurdî li zanîngeha Sorbonê û xwediyê rojnameyaRoja  û Stêrê “ ye.

Hemû kurd ev taybetiyên Mîr Dr. Kamîran Bedirxan nasdikin. Dema ku însan  taybetiyên Mîr dinirxîne, dibîne ku kesekî çiqas pir bi qabiliyet û jêhatî ye. Ew di hamen dem de derdixe holê ku di jiyana xwe de her dem xebat kiriye û heta mirina xwe  ew xebata xwe domandiyeGelek aşkere ye ku hemû xebatên  qedirbilind û bi qelîte ne.

Ew nivîskar e: Lewra  qelek pirtûk nivîsandine

Ew helbestvan e: Lewra wî helbestên neteweyî û civakî nivîsandine.

Ew rojnamevan e: Lewra  di gelek rojnameyan û kovarande nivîs nivîsandine.

Ew hiqûqzanekîbaş e: Lewra wî doxtoraya hiqûqê pêk aniye. 

Ew dîplomatekî baş e: Lewra wî ji Şoreşa Neteweyî ya Başûrê Kurdistanê re li derveyî welêt berpirsiyarî kiriye, dîplomasî meşandiye. 

Ew profesorê zimanê kurdî ye: Lewra wî di derbarê ziman de pirtûk nivîsandiye û li Fransayê li zanîngeha bi navûdeng Sorbonê ji bona dersê kurdî mamostetî kiriye.

Ew dostekî Serokê Efsanewî Mele Mistefa Barzanî ye.  Di heman dem de di xizmeta Şoreşa Neteweyî ya Başûrê Kurdistanê de bû. 

 heman dem de ji kovaran re xweditî kiriye û malê xwe jî pêşkêşî xebata çapemenî û çanda kurd kiriye.

Ew birayê Mîr Celadet Bedirxanê hostayê ziman û rêzimanê kurdî ye.

Dîsa Birayê Konê Reş dibê je ku: Ew “Di rojek mîna îro (04.12.2019) de, berî 41 salî li Beyrûtê di nexweşxaneya St.Paul li Parîsê koça dawî kiriyeBi koçkirina  re stêrek geşû bi ronahî di asmanê welatê me de hat rijandin.” 

Ez jî wek Kek Konê Reş dibêjim ku Werin em  bi bîrbînin.”

GUHERTINA DEMOGRAFÎK YA MEZIN NAVÊ WELAT Û MILETEKÎ GUHERTINE: LI KURDISTANÊ Û LI ROJAVAYÊ KURDISTANÊ PÊŞÎ EW HATIN KIRIN…

Bi giştî li Kurdistanê û bi taybetî li hemû beşên Kurdistanê pirsgirêkên gelek stratejîk û dramatîk hene. Li Kurdistanê guhertina demografiyê,  pirsgirêkeke rojane û daîmî ye. 

Piştî Peymana Lozanê guhertina demografiya Kurdistanê jibona dewletên kolonyalîst  stratejiyeke sereke.

Ew stratejiya dewletan li hemû beşên Kurdistanê bi awayekî hatin meşandin û hîn jî tên meşandin. Li Kurdistanê jî di vê qonaxê de guhertina demografiya Kurdistanê dom dike. 

Li Rojavayê Kurdistanê  di  qonaxê de pirsgirêkek mezin û xeter  ev pirsgirêka ye.

Ji bona ku guhertina demografiya Rojavayê Kurdistanê bê fahmkirin, divê em li tevayî Kurdistanê ev stratejiya demografî guhertinê çewa hatiye meşandin, em bi giştî analîza wê bikin..

Wek  zanîn piştî Peymana Lozanê ji bona kurdistanê û neteweya kurd pêvajoyeke  dest  kir. Kurdistan û neteweya kurd  çar beş û ket bin bandor û metîngehkariyaçar dewletên milî.

Dewletên milî yên ErebanTirkanFarisan li hemberî kurdan siyaseta cûda û xeter meşandinEv siyaseta di esas de: TUNEKIRINA KURDAN .

Dewletên kolonyalîst û nîjadperest ev siyaseta bi çendbabetan û stratejiyan meşandin.

STRATEJIYA YEKEM: Tunebûna neteweya kurd û Kurdistanê wek îdeolojiya fermî parastin bû. Gor vê stratejî û îdeolojiyê, neteweya kurd tune ye. Kurd, ereb, faris, tirk in. Jibona kurd tune ne, welatê wan Kurdistan jî tune ye.

STRATEJIYA DUYEMÎN: Navê neteweya kurd, navê welatê wan Kurdistanê, navê erdnîgeriya neteweya kurd û Kurdistanê guhertin e. Navên kurdî bi kar anîn qedexe kirine.

STRATEJIYA SÊYEMÎN: Ereb, faris, tirk li Kurdistanê bi cîwar kirine. Li Rojavayê Kurdistanê kembera ereban gor vê stratejiyê hat ava kirin. Pêvejoya erebkirinê dest pê kirin. Gundên ereban li Rojavayê Kurdistanê hatin ava kirin. Li Îranê piştî ku Dewleta Kurdistanê hat rûxandin, li Kurdistanê siyaseta fariskirinê hat domandin. Hîn jî tê domandin. Li Bakûrê Kurdistanê, bi taybetî piştî serhildanên Bakûrê Kurdistanê, siyaseta tirkkirinê hat meşandin. Tirk li Kurdistanê hatin bi cîkirin. Li Başûrê Kurdistanê piştî ku Otonomiya Kurdistanê hat rûxandin (1975) li Kerkukê û li tevayî Başûrê Kurdistanê siyaseta erebkirinê bi xurtî hat domandin. Ereb li Kurdistanê bi cîwar bûn. Piştî Referandûma Serxwebûna Kurdistanê piştî ku Kerkuk hat dagirkirin, siyaseta erebkirinê dest pê kir, hîn jî ev pêvajoya didomîne.

STRATEJIYA ÇAREMÎN: Li hemberî serhildanên Kurdistanê qetlîam pêk anîne. Qetlîama, Zîlanê, Helebçeyê, Dersîmê, Şengalê û tevayî ya Kurdistanê ji aliyê dinyayê ve tên nas kirin. Bi mîlyonan kurd encama qetlîaman hatin tunekirin.

STRATEJIYA PÊNCEMÎN: Kurdistan vala kirine. Piştî serhildanên Kurdistanê bi sed hezaran kurd ji kurdistanê hatin sirgun kirin û koç kirin. Wek tê zanîn, li Bakurê Kurdistanê bes piştî salên 1984an 4 mîlyon kurdan koçî bajarê tirkan kirin. Piştî serhildanan li Bakûrê Kurdistanê Qanûna Mecbûrî ya Îskanê derçû, encama vê qanûnê bi deh hezaran kurd mecbûr bûn ji Kurdistanê koç bikin.

STRATEJIYA ŞEŞEMÎN: Jenosîd wek sîstematik meşandine.

Di  qonaxê de li Rojavayê Kurdistanê  ev stratejiyan bitevayî pêk hatin.

Di derbarê vê pirsê de berpirsiyarê ENKSê bi serok Mesûd Barzanî ve di danûstandina xwe de ev mijara aniye rojevê û Serok Mesûd jî xemginî û metiesiya xwe diyar kiriye.

 divê em baş bizanin ku PKK/PYD ji bona ku li RojavayêKurdistanê demografî  guhertinji Rejîma Sûriyeyê û dewletên kolonyalîst re  alîkar

PKK/PYDê navê “Kurdistanê”,  pêşî kir Rojava û pişt re jîkir Bakûrê Suriyeyê”. Rejîma Sûriyeyê fermî navê neteweya kurd û welatê wan Kurdistan nas nedikir. Lê neteweya me, ji wan navan re xwedî derdiket. PKK/PYD bû sedem ku gelê me jî navê welatê xwe biguherîne.

PKK/PYDê teşwîk kir ku ereb bên li Kurdistanê cîwar bibin. Loma jî li bajarên Kurdistanê ereb bûn piranî. Lewra PKK/PYDê gor aqlê xwe digot ku “di rojên pêş de ez nikarim ji kurdan re şivanî bikim, lê ji ereban re bi hêsanî dikarim şivanî bikim.”

Şerê hûndir  Suriyeyê û dîkjtatoriya PKK/PYDê jî bû sedem ku kurd welatê xwe terk bikin,  bi sed hezaran kurd bibin koçber û penaber.

Hezar mixabin di destpêkê de rêxistinên me û piraniya kurdperweran ev xeteriya nedîtin, li dijî ev siyasetên xeter xebat nekirin.

Amed, 06. 12. 2019


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir