Tevgera Milî Ya Bakûrê Kurdistanê û Hilbijartina Herêmî…


Îbrahîm GUÇLU

(ibrahîmguclu21@gmail.com)

Li Bakûrê Kurdistanêdema ku di sala 1946an di siyasetaDewleta Tirk de pêvajoyeke  dest  kir, kurdan demekî dirêjbes di partiyên dewletên de  girtin

Dema ku di partiyên Tirkan de  girtin wek tirkan siyaset meşandinDi wan partiyan de derfet tune  ku ji bona mafênkurdan xebat bikin

Bes di Partiya Karker a Tirkiyeyê (TÎP) de siyasetvanên kurdbi nasnameya xwe di partiyê de  girtinMafên ziman û çandkurd parastinDi sala 1974an de  di derbarê pirsakurd de biryareke pozîtîf wergirtinDi biryarê de hebûnakurdan, mafên ziman û çanda kurdî hat parastin.

Divê em di nav partiyên tirk de ferqekê biçûk be  diyar bikinPartiyên tirkan nisbî be li endamên xwe yên kurd biçavakîcûda mêze dikirin. CHP bi her awayî kurd înkar dikir. DP, disiyaseta fermî de kurd înkar dikir di bi awaye civakî kurdnas dikir

Di  qonaxê de  di di partiyan tirkan de guhertineke mezinya di stratejiya dewletê de bûyî tune ye.

Kurd li Tirkiyeyê piştî salên 1946an xwediyê derfet nebûn kuxweser bikevin hilbijartinan

Bes piştî salên 1974an ji bona kurdan hilbijartina wateyeke qezenç kir. 

Kurdan, kurdperweran di qonaxa Bihara 2emîn ya TevgeraBakûrê Kurdistanê de, dest bi niqaşeye kirin, ku platforma hilbijartinê xweser bi kar bînin di nav rêxistin û partiyênKurdistanê de nerînên cûda hebûn.

Wek  zanîn kurdperwer û partiyên wanbi namzetê serbixwebeşdarî hilbijartinên giştî û herêmî bûn.

Kurdperweran  demê bi giranî tespît kirin, ku hilbijartin jibona kurdan, kurdperweranpartî û rêxistinên Kurdistanê,  taktîk e. Kurd divê ji bona ku propagandaya tevgera milîpêşxistina şiûra milîxûrtkirina tevgera milî û rêxistinênKurdistanêji bona Dewleta Federe û Serbixwe ya Kurdistanêşert pêk bên, platforma hilbijartinê bi kar bînin.

Divê kurd û rêxistinên Kurdistanê, her dem platforma hilbijartinê bi kar bînin.  nayê  wateyê ku partiyênKurdistanê û kurdperwer  her dem beşdarî hilbijartinabibin. 

Divê kurd û kurdperwerrêxistin û partiyên Kurdistanê demaşert amade bin, dikarin beşdarî hilbijartinê bibin.

Li Tirkiyeyê 5 salan carekê hilbijartniên giştî û herêmî tên lidarxistinHilbijartin ji bona neteweya tirk stratejîk in. LewraTirk bi partiyên xwe beşdarî hilbijartinan dibin, bihilbijartinan berpirsiyaên dewletê û hikûmetê tespît dikin. 

 ji bona neteweya kurd hıilbijartin taktîk in. Kurd nikarinbir partiyên xwe beşdarı hilbijartinan bibin. Bi hilbijartinan liKurdistanê desthilatdar û hikûmet bin.

Kurdkurdperwerpartî û rêxistinên Kurdistanê dikarin biçend babatan beşdarî platforma hilbijartinê bibin. 

1-Heger şertên partiyên Kurdistanê amade bin, dikarinxweser, an  bi tîfaqa beşdarî hilbijartinê bibin.

2-Heger partî nikaribin li ser navê xwe beşdarî hilbijartinêbibin, şert pêk hatibin dikarin bi namzetên serbixwe beşdarîhilbijartinan bibin.

3-Heger ji derveyî partî û rêxistinên Kurdistanê namzetênserbixwe hebingirêdayî armancên min li jor diyar kirin, dikarin ji wan namzetan re bibin piştgir.

4-Kurdkurdperwerpartî û rêxistinên Kurdistanê dikarinhilbijartinan BOYQOT bikin.

5-Kurdkurdperwerpartî û rêxistinên Kurdistanê dikarin jigel daxwaz bikin  ku neçin ser sendûqan û deng nedin.

6-Kurdkurdperwerpartî û rêxistinên Kurdistanêbes ji bonapropagandaya tevgera milîpêşxistina şiûra milîxûrtkirinatevgera milî û rêxistinên Kurdistanêji bona Dewleta Federe ûSerbixwe ya Kurdistanê şert pêk bên, platforma hilbijartinê bikar bînin.

Beriya 12 Îlona 1980yî Tevgera Bakurê Kurdistanê bi her awayî hebû û xurt .. Xwediyê gelek partî û rêxistinan 

Di nav gel de xwediyê girseyekê mezin 

Tevgereke sosyolojîk û civakî 

Bi hemû beşên civatê re xwediyê pêwendiyekê Di têkoşînêde qerardariyek û îstıkrarek hebû

Gel û endamên rêxistin û partiyan ji serokatiyên xwe bi bawerbûn

Tevgerê û rêxistinan di wextê de midaxeleyî bûyeran dikirin û dixwestin ku jiyanê gor pîvanê  ji nûve ava bikin

Xwediyê serokatî û endamên fedekar 

Endam û berpirsyarên rêxistin û partiyan hêvîdar bûn ku gelê kurd azad bikin û Kurdistana serbixwe ava bikin.

Loma  di platforma hilbijartinan de  gelek taktîk û babetênxebatên dikarîn bi kar bîneSerokê şeradarî û parlamenterîyên serbixwe qezenç bikinEw  ji bona pêşketina Tevgeramilî û şiûra milî dibû xebat û sedemeke girîng.

Hezar mixabin d

İ wan şertan de di heman dem de bi destê dewletê di navkurdan de  tasfiyekirina Tevgera milî ya Kurdistanê  dest kir. 

Dewletê ji bona tasfiye bi hêsanî bibe serî PKKê ava kir. 

Bi riya PKKê êrişî Tevgera Bakûrê Kurdistanêrêxistinpartiyên Kurdistanê kir.

 dîsa  dema dît ku bi operasyonên PKKê  serkeftî nabedarbeya leşkerî bi destê PKKê û gelek rêxistinên radîqal yênçep û rast amade kir.

Piştî darbeyê tasfiyeyê Tevgera Bakûrê Kurdistanêrêxistin û partiyên Kurdistanê bi rastî dest  kir.

Di encamê de Tevgera Bakûrê Kurdistanê û hemû rêxistinên hatin tasfiye kirin. Eleqeya wan û serokatiya wanbi gel rehat birîn.

Kurdan xwestin ku piştî salên 90î dîsa tevgera xwe ava bikinJi bona   wek berê ne bi komeleyên yasayî û bi partiyênyasayî siyaseta milî bimeşînin

Di encamê de ji aliyê hemû rengên kurdperwer ve HEP hat ava kirin. Hezar mixabin pişt re dîsa bi plana dewletê û biwesîteya beşek mirovên dewleta kemalîst HEP xistin bin bandora PKKê.

Piştî PKKê di nav partiya yasayî ya kurdan de hegemonyaxwe ava kir, hemû beşen kurdperwer û hemû rengênkurdperwer hatin tasfiye kirin.

Dewletê beriya kurdan bi plan û organîzekirî dan partiyênyasayî yên PKKêWan partiyan bi mîlyonan xweserbi tîfaqaSHPêwek partî dengên kurdan wergirtin.

 van partiyan tu dem kurd temsîl nekirin û berjewendiyamilî ya neteweya kurd naparastinJi hêjayişyên neteweya kurdre li Bakûr û li hemû parçeyên din yên Kurdistanê re dijminitîkirin.

Nûha  ew rola xwe ya qirêj û nebaş dilîze.

Di hamen dem de mixabin di  merheleyê de  tevgerekesosyalojîk û civakî û girseyı ya Bakûrê Kurdistanê tune ye. 

Loma  di qada hilbijartinên de serkeftinek çê nabe

Di van salên dawî de partiya kurdan HA-PAR gelek caranbeşdarî hilbijartinên giştî û herêmî,  serkeftî nebû.

Di hilbijartina 31ê Adar a 2019an de  PAKû PSK bi tîfaqbeşdarî hilbijartinê bûn

 ji bona Tevgera Bakûrê Kurdistanê guhertinek çênebû.

Carek din derket holê ku tevgereke milî ya sosyoloîk û civakî liBakûrê Kurdistanê tune ye.

Ew rewşa divê baş  şirove kirin. Ji bona ku ji ev rewşanexweş  derketin, her partiyeke Kurdistanê û kurdperwer jiher demê zêdetir bixebitinli çareseriyê bigerin.

Amed12.04.2019

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir