Cuma günü Rusya Devlet BaÅŸkanı Vladimir Putin’le görüşen ABD BaÅŸkanı Donald Trump, bugün de Ukrayna Devlet BaÅŸkanı Volodimir Zelenskiy ile Washington’da bir araya gelecek. Ä°kilinin Åžubat ayında Beyaz Saray’daki görüşmesi gergin geçmiÅŸti.
Ancak Zelenskiy Washington’a bu kez yanında Avrupalı liderlerle gidiyor.
Görüşme öncesindeyse ABD tarafından müzakerelerin şartlarına dair sinyaller geliyor.
Trump’ın açıklamaları, özel temsilci Steve Witkoff’un, “Putin, Ukrayna’ya güvenlik garantileri verilmesini kabul etti” açıklamasının ardından geldi.
Zelenskiy bu haberi “tarihi” olarak niteledi.
Son 24 saatte neler yaşandı?
Avrupalı liderler Pazar günü yaptıkları toplantının ardından birer birer Washington’a gideceklerini açıkladı.
Zelenskiy’e ABD baÅŸkentinde eÅŸlik edecek Avrupalı liderler heyetinde NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Ä°ngiltere BaÅŸbakanı Keir Starmer, Fransa CumhurbaÅŸkanı Emmanuel Macron, Ä°talya BaÅŸbakanı Giorgia Meloni, Almanya BaÅŸbakanı Friedrich Merz, Finlandiya CumhurbaÅŸkanı Alexander Stubb ve Avrupa Komisyonu BaÅŸkanı Ursula von der Leyen bulunuyor.
Beyaz Saray’daki görüşmeye kimlerin katılacağı henüz net deÄŸil.
Bunlar yaÅŸanırken, Trump’ın özel temsilcisi Witkoff CNN’e sürpriz bir açıklama yaparak, Alaska’daki görüşmede Putin’in bazı tavizlerde bulunmayı kabul ettiÄŸini belirtti; Putin’in, barış anlaÅŸmasının bir parçası olarak, ABD ve Avrupa’nın Ukrayna’ya vereceÄŸi “güçlü güvenlik garantilerini” kabul edeceÄŸini duyurdu.
Trump da kendi sosyal medya platformu Truth’ta “RUSYA KONUSUNDA BÃœYÃœK Ä°LERLEME. TAKÄ°PTE KALIN!” paylaşımını yaptı.
Witkoff NATO’nun 5. maddesine atıfta bulunarak, Ukrayna’ya buna benzer bir garanti verilebileceÄŸini belirtti.
NATO’nun 5. maddesi üye ülkelerinden biri ya da daha fazlasına yapılan bir saldırının, tüm ülkelere karşı yapılmış sayılacağını öngörüyor.
Putin Ukrayna’nın NATO’ya katılmasına uzun süredir karşı çıkıyordu.
Witkoff, bu düzenlemenin Ukraynalılar “bunu kabul edebilirse” bir alternatif olabileceÄŸini söyledi.
Zelenskiy de ABD’nin güvenlik garantisi sözünü “tarihi” olarak niteledi, ancak bu garantinin “gerçekten çok pratik; kara, hava ve deniz savunması saÄŸlayan, ve Avrupa’nın da dahil olacağı” bir garanti olması gerektiÄŸini belirtti.
Witkoff, Ukrayna’nın topraklarıyla ilgili konuÅŸtu. Özellikle beÅŸ bölgeden bahsetti ve buraları “anlaÅŸmanın can alıcı noktaları” olarak tanımladı.
Rusya 2014’te Kırım’ı yasadışı ilhak etmiÅŸti; Luhansk, Donetsk, Zaporijya ve Herson bölgeleriyse 2022’de yapılan referandumların ardından ilhak edildi.
Witkoff, “Ruslar bu beÅŸ bölgenin tamamı konusunda masada bazı imtiyazlar verdi” dedi.
Donetsk bölgesinin “önemli bir tartışma” konusu olduÄŸunu söyleyen temsilci, bugün yapılacak görüşmeyi iÅŸaret ederek “Umarım bu konuda hemen o anda bazı kararlar alabiliriz” dedi.
Trump: NATO’ya girmesi söz konusu deÄŸil
Witkoff’un açıklamaları ardından, Zelenskiy ile görüşmesine saatler kala Trump, sosyal medyadan yaptığı paylaşımlarla, Zelenskiy’e sunacağı ÅŸartların sinyallerini verdi.
“Zelenskiy, isterse savaşı bitirebilir” diyen Trump, Ukrayna’nın NATO’ya girmesinin söz konusu olamayacağını belirtti.
Trump ayrıca Ukrayna’nın Rusya’nın 2014’te ilhak ettiÄŸi Kırım’ı da geri alamayacağını yazdı.
Trump mesajında Rusya’nın Kırım’ı ilhakından eski ABD BaÅŸkanı Barack Obama’yı sorumlu tuttu.
ABD’ye Avrupa çıkarması
Çok sayıda Avrupalı liderin son dakika kararıyla Zelenskiy’e ABD’de eÅŸlik edeceÄŸini açıklaması, bunun modern zamanlarda eÅŸine rastlanmayan bir savaÅŸ zamanı görüşmesi olacağını ve aslında risklerin de ne kadar yüksek olduÄŸunu gösterdiÄŸi ÅŸeklinde yorumlanıyor.
Diplomatik kaynaklar Avrupalı liderlerin, Zelenkiy’nin geçen haftaki Trump-Putin görüşmesinden dışlanmasının ardından, Trump’ın Ukrayna liderinin bazı ÅŸartlarda anlaÅŸmaya zorlamasından endiÅŸe ediyor.
ABD DışiÅŸleri Bakanı Marco Rubio ise Trump’ın Zelenskiy’ye kendi ÅŸartlarını dayatabileceÄŸi iddialarını “aptalca medya hikâyeleri” diyerek eleÅŸtirdi.
Zelenskiy’nin 28 Åžubat’taki son Beyaz Saray ziyareti gergin geçmiÅŸti. ABD BaÅŸkan Yardımcısı JD Vance, Zelenskiy’e “saygısız” diyerek çıkışmıştı.
Ancak bu görüşmeden sonra ABD ile Ukrayna ilişkilerini düzeltmek için Avrupalı yetkililerin kapalı kapılar ardında yoğun mesai harcadığı belirtiliyor.
Ukrayna liderine bu kapsamda, “Trump’ın iletiÅŸim tarzıyla örtüşecek ÅŸekilde anlaÅŸma yapma eÄŸitimi” de verildiÄŸi aktarılıyor.
Ayrıca taraflar 30 Nisan’da, ABD’ye Ukrayna’daki madenlere eriÅŸim hakkı veren bir maden anlaÅŸması da imzaladı.
Trump-Putin zirvesinde ne olmuÅŸtu?
Trump 15 AÄŸustos Cuma günü Rusya Devlet BaÅŸkanı Vladimir Putin’le Alaska’da bir araya geldi ancak merakla beklenen zirve ateÅŸkesten bahsedilmeden sona erdi.
Yaklaşık üç saat süren görüşmenin ardından liderler, basın mensuplarına yaptıkları ortak açıklamada soru almadı.
Her iki lider de aralarındaki iliÅŸkileri övdü, ancak Trump “O noktaya gelemedik” dedi. Bu da liderler arasında bir anlaÅŸma saÄŸlanamadığı ÅŸeklinde yorumlandı.
Ancak Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff, Pazar günü sürpriz bir açıklama yaparak, Alaska’daki görüşmede Putin’in bazı tavizlerde bulunmayı kabul ettiÄŸini belirtti.
Son bir aydaki diplomasi trafiÄŸi:
AÄŸustos’un ikinci haftası, Trump ve Putin’in yüz yüze görüşme yapacağı duyuruldu ve diplomatlar harekete geçti.
Görüşme bir anlaşmayla sonuçlanmasa da, uluslararası alanda bir dizi görüşmeye yol açtı.
Peki neler yaşandı:
6 AÄŸustos: Trump’ın OrtadoÄŸu özel temsilcisi Steve Witkoff, Moskova’da Rusya Devlet BaÅŸkanı Vladimir Putin ile görüştü.
8 Ağustos: Trump, Putin ile yapacağı merakla beklenen görüşmeyi duyurdu ve bu görüşme daha sonra Kremlin tarafından onaylandı.
11 Ağustos: Avrupa Birliği dışişleri bakanları, herhangi bir anlaşmaya varılmadan önce koşulsuz ateşkes çağrısında bulundu.
11 AÄŸustos: ABD BaÅŸkanı Donald Trump, Beyaz Saray’da düzenlediÄŸi basın toplantısında, savaşı sona erdirmek için Rusya ile Ukrayna arasında “toprak takası” yapılabileceÄŸini söyledi.
13 AÄŸustos: Ukrayna Devlet BaÅŸkanı Volodimir Zelenskiy Berlin’e gitti. Avrupalı liderler ve NATO üyeleri, Trump ve JD Vance’in de yarıda katıldığı bir telefon görüşmesi düzenledi.
13 Ağustos: Trump, Putin ve Zelenskiy arasında bir görüşme ihtimali olduğunu söyledi.
14 AÄŸustos: Zelenskiy, Ä°ngiltere BaÅŸbakanı Keir Starmer ile Londra’da görüştü. Basın toplantısı yapılmadı.
15 AÄŸustos: Alaska’daki Trump-Putin görüşmesi bir anlaÅŸmayla sonuçlanmadı, ancak her iki taraf da ayrıntı vermeden bazı ilerlemeler kaydedildiÄŸini söylüyor.
17 Ağustos: Avrupalı liderler online bir toplantı düzenliyor.
18 AÄŸustos: Zelenskiy, Åžubat ayında Beyaz Saray’daki görüşmeden bu yana Trump ile ilk kez Washington DC’de buluÅŸacak. (bbc)
