Şefik ÇOLAK
Toplumsal Hayatın Güvencesi Kurumlar
Peşmergenin Birleşmesi Neye Hizmet Eder
Bir devletin ister bağımsız ister federal olsun varlığının devamının garantisi yapısal sorunlarını çözmesinden geçer. Bir ideolojiye, inanca veya çıkar gurubuna dayanması kısa süreli avantajlar sağlasa bile sürdürülemez düzenin kurulması engellenemez. Sadece oluşan düzen bile bir süre sonra o devletin yıkılmasının ortamını yaratır.
Mülkiyet şahsi ve ortak olmak üzere ikiye ayrılabilir. Şahsi Mülkiyetin tasarrufunda başkasının zararına veya zarar vermesine neden olmaması esastır. Başkalarına zarar vermemek kaydıyla mülkiyetin sahibinin maksimum fayda elde etmeye çalışmasında sakınca yoktur. Ortak malların tasarrufunda ortakların uygun değer faydası hesaba katılmalıdır. Pozitif ayrımcılık yapılması ancak uzlaşma ile olabilir.
Devletin güvenlik teşkilatları ve onları bünyesinde barındıran kurumlar halkın ortak malıdır. Yönetimi ve yetkileri bir gurubun hesabına göre kullanılmamalıdır. Yapılır ise etik ve hukuki açıdan meşruluğunu kaybeder. Zamanla işlevini kaybeder veya görevini yerine getirirken başarısızlığa mahkûm olur.
Farklı inanç ve düşünce gurupları ile azınlıkların otorite karşısında güvencesi devletin temelleri sağlam kurumlarıdır. Bu kurumlar farklı otoritelerin emrine girerler ise beklenen görevlerini yapamazlar. Bunların en önemlisi güvenliği sağlayan kurumdur. Güvenliği sağlamakla görevli kurum yetkilerini haksız yönde kullanır veya halkın bir veya birkaç kesiminde kendisine olan güvenini kaybederse milis gurupların oluşması ve kendilerine görev biçmesi gerçekleşir.
Kurdlerin birleşmesi, özellikle Kurd partilerinin birleşmesi talebi masumane olduğu kadar anlaşılır iyi niyetli taleptir ve Kurdlerin çoğunluğu tarafından özlemin dışa vurulmuş halidir.
Bu doğru bir anlayış ve beklenti değildir. Gerekli de değildir. Bir isteğin anlamlı olabilmesi için sağladığı faydanın ölçütü ve sürekliliği ile ilgilidir.
Peşmergenin birleşmesi ve ulusal ordu haline gelmesi farklı özellikler taşımaktadır. Ulusal ordunun Kurdlere maliyeti minimum seviyeye düşeceği gibi ekonomisinin gelişmesine katkı sağlar. Kurd siyasetçileri kutlama mesajları ile birlikte önemli ve doğru analizler de yaptılar. Bunlara katılmamak mümkün değildir. Siyasi analizlerde öne çıkarılmayan ve aşağıda konu ettiğim faydalar gelecek için önemlidir.
- Birim başına askeri eğitim maliyeti düşecek. Daha az maliyetle çağdaş eğitim koşulları geliştirilecek. Karma uzmanlıktan spesifik uzmanlığa geçilebilecek. Toplam Peşmerge sayısı azalacak ama operasyonel kapasitesi yükselecek.
- Karargâh ihtiyacı azalacak. Birden fazla karargâh maliyeti yerine Kurdler tek karargâh maliyetini karşılayacaklar.
- Teçhizat maliyeti düşecek. Ortak kullanım şansı doğduğu için toplamda az teçhizatla aynı görevler yapılabilecek. Yapılan tasarruf ile çağdaş teçhizatların temin edilebilme şansı doğacak.
- Farklı Peşmerge guruplarının olmasından dolayı müdahale edilemeyen alanlara da hizmet götürüle bilinecek. Mobilizasyon kapasitesi artmış bir ordu olacak.
- Daha önce farklı peşmerge gurupları ihtiyaç ve lojistik planlamalarını daha küçük ölçeklerde yapmak zorundaydılar. Aynı tedarikçiler ile çalışmaları zordu. Yeni durumda bazı ihtiyaçlarını iç piyasadan ve kabul edilebilir maliyetle karşılayabilecekler. Bu durum ülke ekonomisine olumlu etki edecektir.
Sömürgeci devlet işgal ettiği ulusun bir düşünce sistemine veya inanç yapılanmasına yönelmesinden korkmaz. Kolonyalistler bu şekilde örgütlenmenin ciddi güç bölünmesine ve talep muğlaklığına neden olacağını bilirler. Daima ortak hedeflerin oluşmasını engellemeye çalışır. Ortak hedef doğal olarak kurumlaşmayı zorunlu kılar.
Bu nedenle Kurdistan’ın sömürgeci devletleri en hızlı karşı reaksiyonu Kurd kurumlarına karşı verirler. Başür é Kurdistan’da 2007 yılından sonra Kurumları oluşturma ve geliştirme eğilimi daha güçlü bir şekilde başladı. Karşı hareket hemen başladı. Roboski Katliamının bir nedeni de budur.
Peşmergenin birleşmesi kadar önemli olan diğer konu ise bakanlığa bağlı olarak kurumsallaşmasıdır. Kurumun yapısının çağdaş olması ve hiyerarşinin anlaşılır olması anlamlı işlev görmesinin güvencesidir.
Anlaşılır ve dış etkenlerden bağımsız bir örgütlenme şeması varlığının devamını ve uluslararası ilişkileri yönünden meşruluğu sağlar.
Devleti içindeki bütün kurumların merkezi hiyerarşiye uygun olması şart değildir. Yerel güç odaklarının kontrol edeceği kamu yararına kurum ve derneklerin faydalı görevler yapmalarının zeminini de Ortak ihtiyaca hizmet eden Birleşik Peşmege (Kurdistan Ordusu) gibi kurumsal yapılar hazırlar.
Peşmergenin ulusal kurum haline getirilmesinden sonra diğer kuruluşlar da aynı yolu takip etmelidir. Kızılay gibi görev gören Barzani yardım Vakfı da ulusal kurum haline getirilmez ise birkaç yıl içinde elinde tuttuğu saygınlığı kaybedebilir. Her ne kadar uluslararası kabul görüyorsa da bu kabul hukuksal güvenceye kavuşturulmalıdır. Bunun tek yolu var o da ulusun ortak kurumuna dönüştürülmesinden geçer. Adının değişmesi şart değildir.
Kurdistan’ın kurumuna dönüştürüldüğü andan itibaren farklı kesimlerin desteğini almaya başlar. Ekonomisi daha da güçleneceği gibi harcamaları ile de Kurdistan’ın ekonomisine azımsanmayacak katkılar verir.
Bir parti veya gurubun ordusu olmaz sadece geçici bir süre kurumsallaşma amacı içinde olan silahlı kadroları olur. Bunlar süreç içinde ulusun ortak yapısına dönüştürülmez ise kadroları zamanla işlevsizleşir ve istenmese de ulusun sömürgecilerin hizmetine girer. Partinin general diye tanımladığı kişilerin yerel memura dönüşmesi şaşırtıcı olmamalı.
Peşmerge artık devletin gücü oldu. Hukuki güvence kazandı.
PDK ile YNK’in birleşmesi değil bu önemlidir.
Darısı yeni ve Güçlü Kurd kurumların olsun…
Şefik Çolak
Endüstri Mühendisi
1.10.2026
