Rêveberê berê yê CIAyê, David Petraeus, di hevpeyvînekê de ragihand ku Rojhilata Navîn ji nû ve tê ÅŸekildan û dîplomasiya “dijwar lê stratejîk” a Serok Donald Trump li herêmê encamên berbiçav dide. Petraeus her wiha behsa pêşniyara avakirina herêmên ewle li Xezeyê û hevdîtina xwe ya bi serokê demkî yê Sûriyeyê, Ehmed Åžera, re kir.
David Petraeusê ku di karûbarên xwe yên leÅŸkerî û îstîxbaratî de xwedî ezmûneke kûr e, siyaseta Trump a li Rojhilata Navîn wekî “dîplomasiyeke stratejîk a ku bi gotinên tund tê piÅŸtgirîkirin” pênase kir. Li gorî wî, ev nêzîkatî ne ji bo êrîşkariyê, lê ji bo avakirina aÅŸtiyeke herêmî tê bikaranîn. Petraeus got, “Dîplomasî her tim bi gotinên nerm nayê kirin. Pêwîst e hemû amûrên di destê we de aborî, leÅŸkerî û dîplomatîk bi awayekî koordînekirî werin bikaranîn û Serok Trump vê yekê dike.”
Petraeus hevdîtina xwe ya bi Ehmed Åžera re li New Yorkê wekî bûyereke “surreal” bi nav kir. Wî got, “Bi salan berê, ew di hucreyekê de bû û leÅŸkerên me li Iraqê hedef digirt. Niha ew wek serokê Sûriyeyê li hemberî min rûniÅŸtiye. Ev îroniyeke dîrokî ye.” Petraeus da zanîn ku Åžera niyeta xwe ya avakirina hikûmeteke berfireh ku hemû komên etnîkî û mezhebî yên Sûriyeyê temsîl bike, aniye ziman. Lêbelê, wî her wiha bal kiÅŸand ser zehmetiyên yekkirinê, ji ber ku li Rojavayê Kurdistanê komên nêzîkî Tirkiyeyê û hêzên Kurdan û li herêmên din komên Elewî û Durzî hene.
Ji bo çareserkirina krîza li Xezeyê, Petraeus modelekê pêşniyar dike ku ji ezmûna “zêdebûna aborî” ya li Iraqê îlhamê digire. Ew dibêje, “Divê Xeze bibe taxên piçûk û ewle. Pêşî her dever bi temamî were paqijkirin, deriyên tunelan werin girtin, û paşê sivîl bi nasnameyên biyometrîk vegerin malên xwe. PiÅŸtî ku ewlehî misoger bû, ji nû ve avakirin dikare dest pê bike.” Petraeus bi bîr xist ku ev rêbaz di sala 2007an de li Iraqê tundûtûjiyê bi rêjeya %90 kêm kiribû.
Lê belê, ew qebûl dike ku bêçekkirina tam a Hemasê “ne realîst” e û dibe ku hin rêberên wê werin efûkirin an jî derkevin derveyî welat.
Derbarê fikra Trump a ji bo hêzeke aÅŸtîparêz a pirneteweyî li Xezeyê, Petraeus got ku ev plan “ji hêla siyasî ve ne mimkin e.” Wî anî ziman, “Tu welatekî Ereb leÅŸkeran naşîne ku li ser navê ÃŽsraîlê li dijî Hemasê ÅŸer bike. Gelên wan vê yekê qebûl nakin.” Petraeus destnîşan kir ku heta welatên wekî Azerbêcan û Pakistanê jî, dema ku fêm bikin ku leÅŸkerên wan dê bi Hemasê re bikevin pevçûnê, dê xwe paÅŸve bikişînin.
Petraeus operasyona dawî ya hevbeÅŸ a Amerîka û ÃŽsraîlê li dijî ÃŽranê wekî “pir serkeftî” bi nav kir. “ÃŽsraîlê di 11 rojên pêşîn de karekî fantastîk kir, lê ji bo lêdana tesîsa nukleerî ya li kûrahiya Fordowê, hewcedarî bi hêza me hebû. Bombeyên me yên bi hêza ketina kûr û balafirên B-2yê ev kar kirin. Ev yek ji operasyonên hevbeÅŸ ên herî bi bandor ên serdema nûjen bû.”
Li ser zêdebûna rola ÅŸirketên ewlehiyê yên taybet li Ûkrayna û Xezeyê, Petraeus pênaseya “taybetkirina ÅŸer” red kir. Wî got, “Ez bikaranîna peyva ‘kirêgir’ ji bo wan ÅŸaÅŸ dibînim. Karê van ÅŸirketan parastina konvoyan an jî tesîsan e, ne beÅŸdarbûna ÅŸer e.” Wî hiÅŸyarî da ku bêyî misogerkirina ewlehiyê, xebata şîrketên wiha li Xezeyê dê bi xetere be û got, “Hûn nikarin kaosê bi ewlehiya taybet çareser bikin.”
Di dawiya hevpeyvînê de, Petraeus tekez kir ku Rojhilata Navîn di pêvajoyeke ji nû ve şekildanê de ye û Trump hemû hêza Amerîkayê ji bo avakirina vê hevsengiya nû bi kar tîne. Ew hêvî dike ku eger Ehmed Şera bikaribe Sûriyeyê bike yek, dibe ku derfeteke nû ji bo herêmê çêbibe. (PK)
