Berî 4 salan, yek ji bernameyên herî bibandor ên “Li gel Renc” liser piştguhkirina zimanê Kurdî ya di tabloyên bazirganî û geştiyariyê de hatbelavkirin.
Piştî bernameyê, ji bo parastina zimanê Kurdî li bazar, otel û xwaringehan zextekemezin a sivîl û medyayî çêbû.
Ew bername bû destpêka guherîna rûyê bajarên Herêma Kurdistanê.
Berpirsiyarî û rexneya zimên
Di bernameyê de, Wezîrê Rewşenbîriyê yê Hikûmeta Herêma Kurdistanê MihemedHemeseîd bi eşkereyî qebûl kir ku her kes ji bo wê “bêrêziya” li hemberî zimanêKurdî tê kirin berpirsiyar e û anî zimên:
“Ez wekî wezîr xwe berpirsiyarê sereke dibînim û naxwazim berpirsiyariyê bixim sermilê kesên din.”
Wezîrê Xwendina Bilind Dr. Aram Mihemed Qadir jî hişyarî da ku ne tenê ziman,pêdiviya hemû çanda Kurdan bi parastinê heye.
Wî daxwaz kir ku ji qonaxa perwerdeyê ve ji bo çespandina van nirxan xebat werinkirin.
Hişyariyên ji bo paşerojê
Dema ku em sala 2026an li wan gotûbêjan dinêrin, gotinên pisporê zimanê KurdîDr. Hogir Mehmûd balkêş in ku ji Renc Sengawî re gotibû:
“Heke Kurd bimînin, ev bername dê ji bo te bibin dîrokeke xweşik!”
Wî hişyarî da ku heke Kurd bi vî eqilî bixebitin, dê di nav bajarên xwe de bibinkêmnetewe.
Alîkarê Birêvebirê Akademiya Kurdî Dr. Reşad Mîran jî di wê demê de rexne linebûna budceyê ya ji bo projeyên çandî girt û got:
“Her tiştê ku budceyê bixwaze, destê xwe jê bişo.”
Wî heta daxwaza avakirina “Polîsê Zimên” kir da ku çavdêriya bazaran bikin.
Amarên bikaranîna zimanên biyanî
Di wê bernameyê de, Rêxistina Effortê amarek belav kir.
Serokê rêxistinê Dara Osman eşkere kir ku ne parêzgeha Rihayê (BakurêKurdistanê), lê Dihok di nav Herêma Kurdistanê de di rewşa herî xerab de bûye.
Li Dihokê ji sedî 40ê zimanê ku hatiye bikaranîn biyanî bûye.
Silêmaniyê bi ji sedî 20ê zimanê biyanî, ji hemû bajaran bêhtir resenatiya zimanêxwe parastiye.
Ev xebat hemû di çarçoveya bicihkirina yasaya hejmar 6an a sala 2014an de bûn kubikaranîna zimanê Kurdî di şirket û saziyên sektora taybet de kiribû şert.
Biryara fermî ya geştyariyê
Encama herî mezin û bilez a wê nîqaşa medyayî, derketina nivîseke fermî yaDesteya Giştî ya Geştyariyê ya 23ê Tebaxa 2022yan bû.
Bi wê biryara ku Seroka wê demê ya desteyê Emel Celalê îmze kiribû, hemû cihênkar, otel û xwaringeh hatin pêbendkirin ku divê zimanê Kurdî wekî zimanê sereke ditablo û lîsteya xwarinan de bi kar bînin.
Heke nebe, dê bi cezayê girtinê û ketina “lîsteya reş” re rûbirû bibin. (Rûdaw)
