Bi Tifaqa Neteweyî, Demokratik Em Alaya Azadîyê Bilind Bikin!

Partîya Welatparêzên KurdistanêPartîya Welatparêzanê Kurdistanî

Kürdistan Yurtserverler Partisi

Kurdistan Patriots PartyBroya Ragehandinê ya 

Partiya Welatparêzên Kurdistanê

__________________________________________________________________________________________

Bi Tifaqa Neteweyî, Demokratik Em Alaya Azadîyê Bilind Bikin!

Di 12ê Îlona 1980an de, Artêşa Tirk di bin rêberîya Serokê Sererkanîyê yê wê demê Kenan Evren de, derbeyeke leşkerî û faşîst pêk anî. Piştî derbeya 12ê Îlonê ya 1980an, li Bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê bi sed hezaran kes hatin binçavkirin û rastî îşkenceyên hovane hatin. Bi deh hezaran kes neçar man ku derkevin derveyî welat. Bi sedan kes hatin kuştin û îdamkirin. Bi deh hezaran kes hatin girtin.

Îşkence, zilm, hovîtî û qetliamên ku piştî derbeya leşkerî û faşîst ya 12ê Îlona 1980an li Zîndana Amedê ya 5 Nolû yê hatin jiyîn, ji yên faşîzma Hitler ne kêmtir bûn.

Di salên 1990î de, dewleta Tirk li hemberî hişyarîya neteweyî ya ku li Kurdistanê geş bû, bi hişmendîyeke ku ji derbeya 12ê Îlona 1980an dijwartir, li dijî gelê Bakurê Kurdistanê û demokrat û azadîxwazên li Tirkîyeyê, konsepta şerê qirêj xiste dewrê. 17.000 kes ji aliyê dewleta Tirk ve ku weke “kuştinên qesas nedîyar” têne pênasekirin, hatin qetilkirin. Neheqî, îşkence, zilm û qetliamên “kuştinên qesas nedîyar” gihîştin asteke ku ya dema derbeya 12ê Îlona 1980an jî li dûv xwe hişt.

Mixabin, berpirsên îşkence, mirin, wêranî û neheqîyên ku di dema darbeya 12ê Îlona 1980an de qewimîn, nehatin darizandin. Çawa ku ew nehatin darizandin, berpirsên îşkence, qetliam û neheqiyên di dema “kuştinên qesas nedîyar“ de jî nehatin darizandin. Ji ber ku ji kesî hesab ji bo kiryarên duh nehat xwestin, îro jî berpirsên dewleta Tirk bi weha bê perwa û bêminetî êrîş û neheqiyan didomînin.

Dewleta Tirk, îro jî wekî armanca xwe ya herî bingehîn ku “divê kurd li tu derê statûyeke milî, cografî, siyasî û tu maf û azadiyên neteweyî û demokratîk bi dest nexin” didomînin.

Di 45emîn salvegera derbeya leşkerî ya 12ê Îlonê de, dewleta Tirk niha jî bi Qanûna Bingehîn ya 12ê Îlonê tê birêvebirin ku hebûna kurdan, hemû mafên wan yên neteweyî û demokratîk yên kolektîf înkar dike û ji nirxên azadî, demokrasî, edalet û wekhevîyê bêpar e.

Li şûna Qanûna Bingehîn ya 12ê Îlonê, pêwîstî bi qanûna bingehîneke nû heye ku li ser bingeha şirîkatî û hevparîya wekhev ya her du neteweyan, federasyonekê bihewîne.

Îro, em di nava “pêvajoyeke nû” re derbas dibin ku rêvebirên dewleta Tirk wê wekî “Pêvajoya Tirkiyeyeke Bêteror” pênase dikin. Hin derdor jî wê wekî “Pêvajoya Aştî û Çareserî, Biratiyê” bi nav dikin, ku li gorî vê projeya dewletê û Abdullah Ocalan, PKK biryara çekdanîn û xwefesihkirinê daye.

Li gorî gotin, daxuyanî û helwestên heta îro derketine pêş, helbete ku em nikarin vê ‘’pêvajoya nû’’, wekî ‘’Pêvajoya, aştî, çareserîya pirsa kurd, biratî, azadî, demokrasîyê’’ pênase bikin. Lê belê, bi rawestandina operasyonên leşkerî û çek danînê, bi guhertinên qismî yên Qanûna Bingehîn ku daxwazên lêzgîn yên miletê Kurd di nav xwe de bihewîne; mimkun e ku ji bo bidawîlêanîna êşên ku heta niha hatine jiyandin, ji bo çareserkirina pisgirêkan bi rêyên aştiyane û diyalogê, ji bo azadî, demokrasi û dadwerîyê, gavên destpêkî bêne avêtin. Ev jî dikare bibe zemîna qanûna bingehînek nû ku dikare bibe bingehê sîstemeke federal ya hevpar.

Ji bo vê jî em bang dewleta Tirk dikin ku dev ji vê siyaset û helwesta xwe ya lipaşxistin, paşguhkirinê û dijberîya kurdan berdin; di van mijarên ku li jêr hatine destnîşankirin de gavên pêwîst bavêjin. Em bangî hemû hêzên neteweyî, demokratîk, siyasî û sivîl yên kurdan dikin ku li ser van daxwazên hevbeş, weke “Alîyekî Kurdî” helwesteke hevpar bigrin. Em bangî hemû alîgirên azadî, demokrasî, dadwerî, aştî, wekhevî û çareserîya pirsa kurd yên li Tirkîye û Kurdistanê dikin ku ji bo pêkanîna van daxwazan lezgîn hevkarîyê bikin:

* Çekdanîna PKKê di berjewendiya gelê me de ye. Di vî warî de divê gavên mayînde bêne avêtin; lê divê Dewleta Tirk jî dawî li hemû operasyonên xwe yên leşkerî yên li ser hemû beşên Kurdistanê bîne.

* Divê pêvajoyeke diyalog, aştî û çareseriyê ya zelal û rasteqîn bê destpêkirin ku hemû partiyên siyasî yên kurd û aliyên demokratîk û sivîl, li ser bingeha daxwazên bingehîn ên lezgîn ên li jêr, wekî “Alîyê Kurd” bêne qebûlkirin û bibin muxatabê dewleta Tirk.

* Divê nasnameya kurdî, mafê perwerdehiya bi zimanê dayikê yê kurdî bêne naskirin, digel tirkî, kurdî (kurmancî, kirmanckî/zazakî) jî wekî zimanê fermî bê qebûlkirin û ev maf hemû di Qanûna Binegehîn û hemû qanûnên pêwendîdar de werin mîsogerkirin.

* Divê azadîya raman, îfade, bawerî û rêxistinbûnê di Qanûna Binegehîn û hemû qanûnên pêwendîdar de werin mîsogerkirin; hemû qedexeyên qanûnî û destûrî yên li ser navê Kurdistanê û partî û saziyên bi navê Kurdistanê bêne rakirin.

* Divê girtîgeh werin valakirin, hemû dozên ku ji ber çalakiyên siyasî, demokratîk û sivîl hatine vekirin bêne betalkirin. Ji bo gerîlayên ku çek datînin bi awayekî azad bikaribin beşdarî jîyana rojane û xebatên sîyasî bibin, divê garantîyên yasayî bene amade kirin.

* Divê navên kurdî yên gund, bajarok, bajar û niştecihên ku navên wan hatine guhertin, paşde bêne vegerandin.

* Divê hemû neheqî, zext, qedexe, astengiyên qanûnî, fîilî û civakî yên li dijî jinan bêne rakirin.

* Divê neheqî, zext, qedexe, astengiyên qanûnî, fîilî û civakî yên li dijî Elewî, Êzidî û hemû beşên dînî û mezhebî bêne rakirin.

* Divê cihên gorên Şêx Seîd, Cibranlı Xalid Beg, Seyîd Riza, Seîdê Nûrsî û hemû rûspiyên Kurd bêne eşkerekirin.

* Divê dewleta Tirk hemû şerhên xwe yên li ser peymanên navneteweyî  rake û pêwîstiyên wan peymanan pêk bîne.

* Divê hemû ev maf û azadî di Qanûna Binegehîn û hemû yasayan de bêne mîsogerkirin.

* Divê van daxwazên lezgîn yên miletê Kurd, bi berdana çekan û bi bidawîanîna operasyonên leşkerî ve neyê girêdan.

* Divê maf û azadîyên neteweyî, demokratîk ên kolektîf; ango mafê statûya neteweyî, erdnîgarî û siyasî ya gelê Başûrê Rojavayê Kurdistanê (Rojava) di Qanûna Bingehîn ya Sûriyê de cîh bigire û dewleta Tirk jî rêzê li vî mafî bigire.

Di 45emîn salvegera derbeya leşkerî û faşîst ya 12ê Îlona 1980an de, em careke din vê derbeyê bi hemû kiryar û encamên wê şermezar dikin û lanet dikin û em dibêjin armanca darbeyên leşkerî û sivîl berdewamîya desthilatdarîya zilm û neheqîyê ye.

Li hemberî her cure derbe, zilm, dagirkerî, înkar, îmha û asîmîlasyonê; em di wê bawerîyê de ne ku mifteya bidestxistina maf û azadiyên me û ya serketinê berî her tiştî ji yekîtîya hêzên kurdan yên neteweyî û demokratîk derbas dibe. Û em dibêjin, îro roja piştevanîya neteweyî, yekîtî, hevparî û têkoşînê ye.

12.09.2025

Buroya Çapemeniyê ya Partîya Welatparêzên Kurdistanê (PWK)

___________________________________

Milli, Demokratik İttifakla Özgürlük Bayrağını Yükseltelim!

12 Eylül 1980’de Türk Ordusu, dönemin Genelkurmay Başkanı Kenan Evren liderliğinde askeri-faşist bir darbe gerçekleştirdi.12 Eylül 1980 darbesinden sonra Kuzey Kürdistan’da ve Türkiye’de yüzbinlerce kişi gözaltına alındı, işkenceden geçirildi. On binlerce kişi yurt dışına iltica etmek zorunda kaldı. Yüzlerce kişi öldürüldü, idam edildi. On binlerce kişi hapsedildi.

12 Eylül 1980 askeri-faşist darbesinden sonra, Diyarbakır 5 Nolu Zindanı’nda yaşanan işkence, zulüm, vahşet ve katliamlar, Hitler faşizminin uygulamalarından aşağı kalmamıştır.

Türkiye Devleti, 1990’lı yıllarda da Kürdistan’da gelişen ulusal uyanış karşısında, 12 Eylül 1980 darbe mantığını da aşan bir anlayışla, Kuzey Kürdistan’da yurtsever insanlara ve Türkiye’deki demokrat, özgürlükçü kesimlere karşı kirli bir savaş konseptini devreye soktu. 17.000 kişi Türk Devleti’nin eliyle ‘faili meçhul’ adı altında katledildi. Haksızlık, işkence, zülüm ve ‘faili meçhul’ katliamlar, 12 Eylül 1980 darbe döneminde yapılanları da aratır bir düzeye ulaştı.

Ne yazık ki 12 Eylül 1980 döneminde yaşanan işkence, ölüm, yıkım ve haksızlıkların sorumluları yargılanmadı. Onlar yargılanmadığı gibi; ‘faili meçhul’ler döneminde yaşanan işkence, katliam ve haksızlıkların sorumluları da yargılanmadı. Dünkü uygulamalardan dolayı kimseden hesap sorulmadığı için; bugün Türkiye Devleti sorumluları da minnetsiz bir şekilde saldırı ve haksızlıklara devam etmektedirler.

Türkiye Devleti, bugün de Kürtlerin hiçbir yerde hiçbir siyasi statü elde etmemelerini, hiçbir milli, demokratik hak ve özgürlük elde etmemelerini en temel amacı haline getirmiştir.

Evet, 12 Eylül askeri, faşist darbesinin 45. yıl dönümünde de Türkiye Devleti, hala Kürtlerin varlığını, tüm milli, demokratik kollektif haklarını yok sayan, özgürlük, demokrasi, adalet, eşitlik değerlerinden yoksun 12 Eylül Anayasası ile yönetiliyor.

12 Eylül Anayasası yerine, iki milletin eşit ortaklığı temelinde bir federasyonu içeren Yeni Bir Anayasaya ihtiyaç vardır.

Bugün, Türkiye Devlet yöneticilerinin ‘’Terörsüz Türkiye Süreci’’ diye tanımladıkları, kimilerinin de ‘’Barış, çözüm, kardeşlik süreci’’ dedikleri;  PKK’nin silah bırakarak kendisini feshetme kararı aldığı, ‘’yeni bir süreç’’ten geçiyoruz.

Eldeki veri, açıklama ve tutumlardan hareketle, ‘’yeni süreci’’, bir ‘’Barış, kardeşlik, Kürt sorunun çözümü, demokrasi ve özgürlük süreci’’ olarak tanımlamak elbette ki mümkün değildir. Ama, askeri operasyonlara son verilmesi ve silah bırakılmasıyla, aşağıda dile getirilen talepleri içeren kısmi bir anayasa değişikliğiyle, bugüne kadar yaşanan tüm acılara son vermenin, sorunları barışçıl bir şekilde, diyalogla çözmenin, özgürlük, demokrasi ve adaletin ilk adımlarını atmak, federal ortaklığın teminatı olacak olan bir anayasaya zemin hazırlamak mümkündür.

Bunun için de Türkiye Devleti’ni oyalama, öteleme, yok sayma ve Kürt karşıtlığı anlayışından uzak bir yaklaşımla aşağıdaki temel konularda adım atmaya; en geniş milli, demokratik, Kürt siyasi, sivil, güçlerini de bu talepler ekseninde, bir Kürt Tarafı olarak ortak tutum almaya; Türkiyeli ve Kürdistanlı özgürlük, demokrasi, adalet, barış, eşitlik ve Kürt sorunun çözümünden yana en geniş kesimleri de bu acil taleplerin gerçekleşmesi için işbirliği yapmaya çağırıyoruz:

–PKK’nin silah bırakması halkımızın çıkarınadır. Bu konuda kalıcı adım atılmalıdır. Türkiye Devleti Kürdistan’ın tüm parçalarına yönelik askeri operasyonlarına son vermelidir.

–Tüm Kürt siyasi partileri, demokratik ve sivil taraflarının, aşağıdaki temel, acil talepler ekseninde, Kürt Tarafı olarak kabul edildiği ve Türkiye Devleti’nin muhatabı oldukları şeffaf, gerçek bir diyalog, barış ve çözüm süreci başlatılmalıdır.

— Güneybatı Kürdistan (Rojava Kürdistanı) halkının milli, demokratik hak ve özgürlükleri, milli, coğrafik ve siyasi statü hakkı Suriye Anayasası’nda yer almalı ve Türkiye Devleti de bu hakka saygı göstermelidir.

— Kürt kimliği, Kürtçe ana dilde eğitim hakkı tanınmalı, Türkçe ile birlikte Kürtçe (Kurmanci, Kirmancki/Zazaki) de resmi dil olarak kabul edilmeli ve tüm bu haklar yasal ve anayasal güvencelere kavuşturulmalıdır.

— Düşünce, ifade, inanç ve örgütlenme özgürlüğü yasal ve anayasal güvencelere kavuşturulmalı; Kürdistan ismi ve Kürdistan isimli parti ve kurumlar üzerindeki yasal, anayasal tüm yasaklar kaldırılmalıdır.

–Cezaevleri boşaltılmalı, siyasi, demokratik, sivil faaliyetlerden dolayı açılan tüm davalar düşürülmelidir. Silah bırakacak olan gerillaların öğür bir şekilde, siyasal, güncel yaşama katılmaları yasal güvencelere kavuşturulmalıdır.

–İsmi değiştirilen köy, kasaba, şehir ve yerleşim yerleri ve bölgelerin Kürtçe isimleri, Türkçe isimlerle birlikte kabul edilmelidir.

–Kadınlara yönelik tüm haksızlıklar, baskılar, yasaklar ve hukuki, fiili ve toplumsal engeller kaldırılmalıdır.

–Alevilere, Ezdilere ve tüm dini ve mezhepsel kesimlere yönelik haksızlıklar, baskılar, yasaklar ve hukuki, fiili ve toplumsal engeller kaldırılmalıdır.

–Şeyh Sait, Cıbranlı Halit Bey, Seyid Rıza, Saidi Nursi ve tüm Kürt ileri gelenlerinin mezar yerleri açıklanmalıdır.

–Türkiye Devleti şerh koyduğu tüm uluslararası anlaşmalardaki şerhleri kaldırmalı ve  anlaşmaların gereklerini yerine getirmelidir.

–Bütün bu hak ve özgürlükler anayasal ve yasal güvencelere kavuşturulmalıdır.

— Kürt milletinin acil taleplerinin karşılanması, silah bırakmaya ve askeri operasyonlara son verilmesine endekslenmemelidir.

  1. yıldönümünde, 12 Eylül 1980 Askeri-faşist darbesini tüm uygulama ve sonuçlarıyla bir kez daha lanetliyor; askeri, sivil tüm darbeler, ‘’haksızlık ve zulme dayalı iktidarların yönetilmesinin birer şeklidir’’ diyoruz.

Her türlü darbeye, zulme, işgale, inkar, imha ve asimilasyona karşı; hak ve özgürlüklerimizi kazanmanın, başarının anahtarının, her şeyden önce Kürt milli, demokratik güçlerinin ittifakından geçtiğine olan inancımızla; gün milli dayanışma, birlik, ittifak, mücadele günüdür diyoruz. 12.09.2025

Kürdistan Yurtseverler Partisi (PWK) Basın Bürosu

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *