Categorie: Ziman

Deham Ebdilfettah Elfabeya Latînî di Navbera Erebê Şemo û Marogulov de[1] Dema ku elfabeya kurdî ya latînî sala 1929ê hat çapkirin û li komarên Sovyêtê yên kurdnişîn hat belavkirin, di nav nivîskar û rewÅŸenbîran de weku bûyereke balkêş deng veda! Hin gotar di derbarê nirxandina elfabeyê de, di rojnameya “Elenda Rojhilatê” de hatine nivîsîn. Îshaq Margulov jî (2-3) gotar di heman rojnameyê de nivîsîne. Margulov di wan gotarên xwe de tekez dikir ku ew beÅŸdarî amadekirina elfabeyê bûye. Anku wî û Erebê Şemo bi hev re elfabe saz kirîye. Vê gotina Margulov pirsgirêkek di nav rewÅŸenbîran de peyda kir, pirseke berguman derxiste holê: Gelo danerê vê elfabeyê kî ye!? Yan jî kî ne!? 1-      Celîlê Celîl di pirtûka xwe de ya ku bi sernameya “13 Rûpelên Balkêş ji Dîroka Gelê Kurd”[2] de dibêje: Ishaq Margulov elfabeya kurdî ya latînî amade kiriye. Anku tu kes pê re nebûye beÅŸdar!   2-      Cewdet HuÅŸyar di lêkolînên xwe de, li ser zimanê Erebê Şemo, çîroka elfabeya latînî vedibêje: Erebê Şemo û Moravyan: Rojekê ji rojê buhara 1925ê nameyek ji wezîrê perwerdeyê Muravyan gihiÅŸte min. Di wê nameyê de wezîr ji min xwestibû ku ez serdana wî bikim. Di dema destnîşankirî de ez derbasî nivîsgeha wezîr bûm. Bi germî pêşwazîya min kir û nêzî xwe ez dam rûniÅŸtin. PiÅŸtî gotebêjeke kurt got: –       Tu zanî ku tu Kurdê yekemîn î ku bawernameyeke bilind ji peymangeha rojhilatnasînê (Lazarêf) wergirtiye!? Ev jî erkekî pêwîst dide ber te! Tu tenê jî dikarî vî erkî pêk bînî! Tu dizanî ku elfabeya ermenî bo zimanê kurdî ne guncaw e! Te bi xwe jî li ser vê mijarê nivîsîye. Vêca pêşniyaz ew e ku tu elfabeyeke kurdî ji tîpên latînî amade bikî! Ka tu çi dibêjî!? –       Ez nizanim ka ez ê karibim an na! Ji hêleke dî ve jî ez endamê komîta navendî ya partîyê li Ermînya me, bêyî destûra komîtê jî ez qet neşêm tiÅŸtekî bikim! –       Rast e, lê ev pêşniyaza komîtê ye ne ya min e û pêşniyazên komîtê jî biryar in, ne pêşniyaz in, wekî ku tu jî zanî! Ez ji nivîsgeha wezîr derketim bêyî ku ez bibêjim erê yan na!! Ez dû salan li ser elfabeyê xebitîm (1925-1927). Min fonîtîka zimanê kurdî vekola, min ew û dengên tîpên latînî beranberî hev kirin heta ku ez gihiÅŸtim raweya herî guncaw. Bi vê yekê elfabeya latînî sergihayî bû!!…